Fındığın İçindeki Tutarsızlık!

Anayasamızın 33. maddesinde dernek kurma hürriyeti düzenlenmiştir. Bu madde herkesin dernek kurma özgürlüğünün varlığını ifade eder. Dernek kurma özgürlüğünün sınırı yalnızca derneklerle sınırlı değildir. Örgütlenme hakkının varlığını vurgulamış olur.
Yine, anayasamızın 135. maddesinde de belirli bir mesleğe mensup olanların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetini kolaylaştırmak, mesleğin gelişmesini sağlamak amacıyla kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları kurulabilecektir. Esnaflık, tacirlik, sanayicilik, mühendislik, ziraatçılık gibi mesleki alanlarda kurulan odalar, kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşları olup güvenirliği ve dürüstlüğü hâkim kılmak gibi görevleri de vardır.
***
Yeşilgiresun Gazetesinde yayımlanan haberlere göre Giresun Ziraat Odası Başkanı fındık üzerine neler demiş, bakalım:
31.08. 2021 tarihinde “Üreticiye TMO'yu tavsiye etti” başlıklı haberde ürünün kontrollü bir şekilde satışa sunulmasını, TMO'nun alım fiyatlarının iyi değerlendirilmesini, 1-1,5 ay sürede 150-200 bin ton fındık alması durumunda serbest piyasanın aynı seviyeye geleceğini belirterek üreticinin devlet adına müdahale alımı yapan TMO'nu tercih etmelerini istemiştir.
07.09.2021 günü “Fındık Piyasasını Kim Belirliyor” başlıklı haberde TMO'nun alım fiyatından değil, Ferrero'nun açıklamış olduğu fiyat üzerinden piyasanın şekillenmesine tepki göstererek Türk fındığı üzerinde baskı oluşturarak piyasayı dizayn etmeye devam ettiğini beyan etmiştir. Tekelci firma tarafından serbest piyasada oluşturulmak istenilen düşük fiyat karşısında Rekabet Kurumunun harekete geçmesini istemiştir.
14.09.2021 tarihinde TMO'nun söylemden çok fındık alım noktalarını artırarak Ofisin daha hızlı ve üreticileri yormadan alım yapması önerisinde bulunmuştur. Ödeme miktarına bakıldığında 3 bin ton civarında fındık alındığını, en ufak manavın dahi 100 ton fındık aldığı vurgulamıştır. TMO'nun alımları çok ağırdan ilerlettiğini, TMO'nun fındık piyasasını regüle etmek ve fındık üreticisini serbest piyasa aktörlerine ezdirmemek için devreye alındığını ifade etmiştir. TMO'nun açıklamaları ile uygulamasının tezat oluşturduğunu, TMO'nun 5-6 alım noktası ile üreticinin ihtiyacını karşılayamayacağını, üreticinin başka ilçelere ürün taşımak zorunda kaldığını belirterek, alım noktası sayısının artmasını istemiştir.
09.09.2021 tarihinde TZOB Koordinasyon Kurulu Başkanı, “Fındığı Satmak İçin Acele Etmeyin” başlıklı haberde fiyatların önümüzdeki günlerde yükselebileceğini, acele etmemeleri gerektiğini, üreticinin fındığını iyice kurutup seçmesiyle TMO'nun kriterlerine uygun hale getirilebilmesi için biraz zaman geçmesi gerektiğini söylemiştir.
11.09.2021 tarihinde TZOB yönetim kurulu üyesi ise TMO'nun belirlediği fiyatın altında serbest piyasada oluşan fiyatın üreticileri memnun etmediğini, sürecin takipçisi olduklarını, serbest piyasa fiyatlarının geçen seneye göre 3 lira düşük olduğunu, bunun kabul edilemez olduğunu söylemiştir.
***
Bu köşede, 14.09.2021 tarihinde, 01-08 Eylül 2021 tarihleri arasında TMO'nun satın aldığı fındık miktarı, ödenen meblağ ve satıcı sayısın irdeleyerek, şu tespiti yapmıştım:
İlk sekiz günde 2.507 üreticinin fındığı alındığına göre günde ortalama 313 üreticinin fındığı alındığı, alım noktası başına 18 üreticinin fındık teslim ettiği açıktır. İlk sekiz günde alınan fındık için 75 milyon lira ödediğine göre 2.507 üreticinin her birine ortalama 29.616,- TL ödenmiştir. Yani, her bir üretici ortalama 1.108 Kg. fındık teslim etmiştir. Özetle, 17 alım merkezinde günde 18 üreticiden ortalama 1.108 Kg. fındık alan Ofis, 60 günde toplam (18 üretici x 1.108 Kg. x 17 alım merkezi=) 20.343 ton ürün alabilir. 60 günde 18.360 üreticiden alabileceği fındık miktarı 20 bin ton civarındadır.
Nitekim 15 üreticinin 30 bin ton fındık teslim etmek üzere randevu aldığı haberi de bu hesaplamayı doğrulamaktadır. Alım merkezlerinin sayısının artması da ancak 30 bin ton alım miktarına çıkabileceğini göstermektedir. Yani, Ofisin 30 bin ton ürün almak üzere planlama yaptığı anlaşılmaktadır.
***
Şimdi, söylenenler ile tespitlerimizi karşılaştırarak, fındık üreticisine önderlik yapmak üzere seçtiğimiz kişilerin tutarsızlığını ve aymazlığını gösterelim:
Başka gelir kaynakları olsa dahi üretici, fındık üretimini geçimlik olarak yapmaktadır. Batı Bölgesinde birim başına düşen maliyet az olmasına rağmen Giresun ilinde birim başına maliyet yüksektir. Bu nedenle, fındıktan elde ettiği gelirin önemli bir oranında gider yapmaktadır. Hatta tamamına yakınını gider yapmaktadır. Bu giderler de vadeye yayılmadan hemen ödenmesi gereken türdedir. Vadeli olanların ödeme günü de Eylül ayıdır. Toplama yevmiyesi, patoz ve benzeri harman giderlerinin yanında okula gidecek çocuğun masrafları da eklendiğinde fındığın hemen elden çıkarılmasının zorunlu olduğu anlaşılacaktır. Bu durum bilinmesine rağmen bir Oda yöneticisinin fındığın kontrollü şekilde satılmasını önermesi veya fındığı satmak için acele etmeyin çağrısı, aymazlık değil midir?
Son beş yılda TMO'nun aldığı fındık miktarı bilinmekte iken aynı zamanda Fiskobirlik yönetim kurulu üyesi de olan başkanın az miktarda fındık alacağı belli olan TMO'nun tercih edilmesini istemesi tutarlı mıdır?
2016 yılında 6 bin ton, 2017 yılında 137 bin ton, 2018 yılında 7.190 ton, 2019 yılında 73 bin ton ve 2020 yılında 2.061 ton fındık alan Ofisin, 2021 yılında 150-200 ton fındık alabileceğini ifade etmesinin hayal kurmanın ötesinde akla uygun bir izahı var mıdır?
TMO'nun alım fiyatlarının iyi değerlendirilmesi, devlet adına müdahale alımı yapılması ne ola ki!? 2 bin ton fındık alınarak müdahale olur mu!? Ya da başka bir şekilde soralım. TMO müdahale alımı yapıyorsa, piyasayı regüle ediyorsa, bildirgeci şirketin piyasayı dizayn etmesi ne ola ki!? TMO müdahale alımı yaparak piyasayı regüle etmiş olsaydı, bildirgeci şirket, dizayn yapabilir miydi!? Ya da 150-200 bin fındığın 1-1,5 ayda TMO tarafından alınabileceği hayalinden erken mi uyanılmış olduğu için bildirgeci şirketin “dizayn” etmesinden söz edilmektedir!? İkisi de Türkçe olmayan “Regüle” sözcüğü ile “Dizayn” arasındaki fark, ne zaman fark edilmiştir!? Fındık fiyatı düşmemiş olsa regüle, düşünce dizayn mı oluyor!? Bir haftada ne değişmiştir de, regüle, dizayn olmuştur!? Bir haftada ne değişmiştir de, fındığın TMO'ya verilmesi tercihi, alım noktalarının yetersizliğine dönüşmüştür!?
TMO'nun üretici tarafından tercih edilmesinin istenmesiyle üreticinin ilçe ilçe gezerek perişan duruma düşmesi de istenmiş olunmuyor mu? Alınan miktarın azlığından şikâyet edilmesinin sonucunda tercihin yanlışlığı ortaya çıkmıyor mu?
***
Ziraat Odalarının tepe yöneticileri, fındık alımlarına başlanmadan önce neden TMO yöneticileriyle görüşmemiştir? En az 150-200 bin ton fındık alınması yönünde neden girişim yapılmamıştır?
Giresun ilindeki Ziraat Odasının yetkilileri önceki yıl bilgilerini de dikkate alarak 5-6 alım noktasında yeteri kadar ürün alınamayacağını hesap edememiş midir? 150-200 bin alım yapılması hayalini kurmadan önce somut bilgiler üzerinden neden analiz yapılmamıştır? Yöneticilik öngörme sanatıdır! Mevcut organizasyonla yeteri kadar ürün alınamayacağı öngörülerek TMO yönetimi nezdinde daha fazla ürün alınması yönünde üreticinin çıkarını korumak üzere neden çaba gösterilmemiştir? Çaba gösterilmiş ise şimdi piyasayı bildirgeci şirket “dizayn” ediyor diye neden şikâyet edilmektedir?
Anayasa, örgütlenme hakkını düzenleyerek, Odaların kurulmasına ve meslek mensuplarının haklarını korumasına olanak tanımasına karşın çiftçinin hakkını korumak üzere kurulan Odaların düştüğü durum vahimdir. Bir gün iyi dediklerine ertesi gün kötü diyerek çiftçinin hakkı korunmaz. Gösteri yapmayabilirler ama çiftçinin hakkını korumak için ilanla teşekkür etme yerine baskı grubu niteliğiyle görüşmeler yoluyla sorunu çözebilirlerdi. Siyasetten olduğu gibi Odalardan da umudumuz bitmek üzeredir. Bununla birlikte kamu kurumu niteliğindeki meslek örgütü olan Ziraat Odası yetkililerinin kendilerine karşı sorumlu olduğu fındık üreticilerinin haklarını ve çıkarlarını savunmak için titizlikle görev yapmaları gerektiğini anımsatıyoruz.
Ancak, gazetelere verdikleri demeçlerden anlaşılacağı üzere bırakın üreticinin haklarını savunmayı, tutarlı olmadığı, güven vermediği, dürüstlüğü hâkim kılmadıkları aşikârdır. Tutarlı olmayan, güven vermeyen, dürüstlüğü hâkim kılamayan yöneticilerle üreticinin burnu b.ktan kurtulmaz!

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar A. Dursun YILMAZ --- Okunma


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Yeşilgiresun Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Yeşilgiresun Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Yeşilgiresun Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Yeşilgiresun Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.



Anket Sizce Fındık Fiyatı Ne Kadar Olmalı?