Fındık Hasadını Bildirgeli Kutlamak! (2)

İnsan ömrü kısa, devinim hızlı, yetişemiyorum! 10 Ağustos 2021 tarihli makalede, bildirgeyi irdelemeye devam edeceğimi bildirmiştim. Ama bu arada fındık fiyatı 27 Lira olarak açıklandı. Temmuz ayının son günlerinde fındık hasadını kutlayanların neden bayram yaptığı ortaya çıktı! Bu bayramın, üreticinin olamayacağını söylemiştim. Önceden görmüş olmanın üzüntüsü var. Bayram üreticinin değil, şirketin olmuştur. Günceli ele alma adına bu konuya girmeliyim. Ama fındık fiyatının, bildirge ile ilişkisiz olmadığını bildiğimiz için bildirge üzerine devam etmeyi yeğledim.
***
Şirketin, Türk fındık sektörünün uzun dönemli stratejik bir ortağı olarak gördüklerini ve önemli bir işveren olarak değer yaratmaktan gurur duyduklarını açıkladığını biliyoruz.
Pek bilinmez, öne çıkarılmaz ama, “strateji” askeri bir terimdir. Savaşı kazanma adına yapılan tüm eylemlerin, araçların ve kaynakların yönetimini, koordinasyonunu ifade eder. Ortaya çıkışından günümüze zamanla gösterdiği değişim sonucunda planlamanın bir öğesi olduğu öne sürülmektedir. Ancak, planlamanın öğesi değil, savaşı kazanma, rakibi mağlup etme yöntemidir. Aynı zamanda, saldırgan bir yanı vardır! Dolayısıyla, bir karargâhı vardır. Yani merkezde bir kurmay heyeti, sahada komutanları ve askerleri vardır!
Şirketin, kurmay heyeti nerededir!? Komutan kimdir!? Alt birimlerin komutanı kimdir!? Askerleri kimdir!? Türk fındık sektörünün stratejik ortağı olduğuna göre kurmay heyetinde Türk fındık sektörünü kim temsil etmektedir!? Bir de askerlerin kim olduğunu öğrenebilsek, tam olacak! Bildirge yayımlayan bu şirket, fındık sektörünün stratejik ortağı olabilir mi? Gerçekten stratejik ortak isek, savaşı kime karşı kazanacağız? Türk fındık sektörü, kimi yenecek? Savaşın, araçları nelerdir? Bu araçların hedefi kimdir, nerededir? Bu araçları kime karşı kullanacağız? Acaba, ticaret yapıyoruz sanırken şirket, bir savaşın parçası mı olmuştur? Anlayamadım, gitti!
Önemli bir işveren olarak değer yaratmaktan gurur duyduklarını ifade etmişler. Bir şirketin, kendisini “önemli” bir işveren olarak tanımlamasındaki “kibir” bariz bir şekilde hissedilmektedir. Bu kibir, 2016 yılındaki 10,3 milyar Euro'nun üzerinde konsolide cirosu nedeniyle mi oluşmuştur? İşveren olarak değer yaratmaktan söz edilmektedir! Acaba, ne demek istenmiştir? Fındık sektörünün ortağı olan bir şirket, bildirgede işveren olduğunu neden vurgulanmıştır? Hasat mevsiminin başlamasını kutladığını sandığımıza göre şirket, kimin işverenidir? Şirketin, iç işleyişinde çalışan beyaz yakalı, mavi yakalı (2016 yılına göre 32.990) çalışanın işvereni olduğunu anlıyoruz! Ancak, bu sayıda çalışanın işvereni olarak dışarıda kalan bizlere, işveren olduğunu neden deklare etmektedir? Acaba, yılda 200 bin ton üzerinde fındık alarak hakim alıcı sıfatıyla ülkemizdeki üretici, üreticiden mal alan manav, toptancı, kırıcı gibi sektör unsurlarının mı işvereni olarak görmektedir!? Yani, bir başka “kibir” ifadesi midir? Bilemedim, gitti!
***
İnsan, ortağına gerçeğe uygun bilgi verir! Öyle değil mi? Madem, stratejik ortağız, ortağımıza soralım, bakalım:
10 Ağustos 2021 tarihinde bu köşede, son kırk yılda üreticinin başta olmak üzere yerel esnafın düştüğü durumu, üreticinin gelir kaybını anlatmıştım. Öyleyse ortağımızın da son kırk yılı nasıl geçmiş!? Son kırk yıldaki cirosunu, çalışan sayısını, kârını, öz sermayesinin değişimini öğrenelim! Cirodaki değişimi, yıldan yıla artış oranlarını, kırılma yıllarını; çalışan sayısındaki değişimleri ve yıllık artış oranlarını; yıllık kârını, yıldan yıla kâr artış oranlarını, kırılma yıllarını; öz sermayesindeki değişimleri, artış oranlarını, kırılma yıllarını öğrenelim! Ülkemize girdikleri 1999 yılından sonraki ciro ve diğer gelişmeleri nasıl olmuştur? Ciro, kâr, öz sermaye ve çalışan sayısı üzerinde ne yönde etkisi olmuştur? 2015 yılında Oltan Gıda'yı satın aldıktan sonra hangi gelişmeler yaşanmıştır? Sitesinde NBŞ kullanılmadığı ileri sürülüyor! Öyleyse, ülkemizde ürettiğiniz ve pazarladığınız, ürünlerin şekerini hangi firmadan satın alıyorsunuz? 2016 yılındaki iç piyasadaki cironuz 300 Milyon dolar olduğuna göre bu cironun maliyet, kâr ilişkisini de öğrenelim? Ne kadarı, fındık bedelidir? Ne kadar şeker alıyorsunuz? Kaça alıyorsunuz? Toplam ne kadar ödüyorsunuz? Kakao'yu nereden alıyorsunuz? Ne kadar alıyorsunuz, kaça alıyorsunuz? Satın aldığınız kakaonun üretiminde çocuk işçilik var mıdır? İnsan haklarına uygun mu çalışıyorsunuz, anlayalım? Neden, tüm paydaşlarınızdan şeffaflık istiyorsunuz. Önce, siz açıklayın, bakalım! Nedir, paydaşın şeffaflığı, bilemedim, gitti!
Yine bu yıllarda ne kadar kabuklu veya iç fındık aldığını; kaça mal ettiğini, ne kadarını işlediğini, ne kadarını sattığını, kilo başına ne kadar kâr elde ettiğini öğrenelim! Ülkesinden ve ülkemizden, hatta başka ülkelerden satın aldığı fındığın miktarını, maliyetini öğrenelim! Toplam cironuzun yaklaşık, onda birini ülkemizdeki şirketiniz gerçekleştirmektedir. Neden, çalışan sayısında, aynı oranı göremiyoruz? 2017 yılındaki 700 milyon Dolarlık ihracatınız içindeki katma değer ne kadardır? Madem, stratejik ortağız, neden Gürcistan ve benzeri ülkelerden fındık alıyorsunuz!? Stratejik ortak mıyız, bilemedim, gitti!
Bunların şirketin iç bilgileri gibi saçma sapan savunmaya girmeyin! “Şeffaflık” denen bir şeyi bildirgede öne sürüyorsunuz, tek yanlı şeffaflık olmaz. İçinizi görelim, ne kadar büyümüşsünüz, bu büyümede Türk fındığının ne kadar etkisi olmuş, anlayalım! Hem Türk fındık sektörünün stratejik ortağı olacaksınız, hem de ortağınızın şirketine katkısını, büyümenize etkisini ortaya koymayacaksınız, olur mu hiç?
2014-15 bilanço döneminde 9,5 milyar Euro, % 8,2 artışla 2015-2016 bilanço döneminde 10,3 milyar Euro ciro yaptığınız, anlaşılmaktadır. Tüm yatırım ve demirbaşlarınızdaki, yani konsolide bilançonuzdaki tüm amortisman giderlerinizi, hesap dışı bırakırsanız, kârınız ne olur? 2016 yılı verilerine göre 32.990 çalışanın yalnızca 1.650'si ülkemizdedir. Neden son on yılda 4,5 kat büyürken çalışan sayınız toplam çalışana göre çok azdır? Çalışanlara ödediğiniz ücret giderlerinizi, hesap dışı bırakırsanız, kârınız ne olur? Öz sermaye, kâr ilişkiniz nedir?
55 model bahçe oluşturarak, 120 milyon Lira harcayacağınızı/harcadığınızı ileri sürdüğünüze göre 10,3 milyar Euro ciro içindeki payını söyler misiniz? 55 bahçenin il dağılımı nedir? Bu bahçelerin eğimi nedir? Bu bahçelerin, rakımı nedir? Karayoluna ulaşma mesafesi nedir? Fındık üretiminde izlenebilirliği geliştirmeye çalıştığınızı ileri sürüyorsunuz, biz de bu bahçelerin ürünlerinden önce niteliksel izlenebilirliğini görelim!
Fındık üretiminde verimi ve kaliteyi artırmayı amaçladığınızı söylemektesiniz. Öyleyse bundan böyle yolu olmayan, eğimi 70-80 derece olan ve 500-1000 rakımda olan fındık bahçelerinde verimi ve kaliteyi artırmayı da denersiniz!
Madem, fındık sektörünün ortağısınız, Karadeniz bölgesinde tesis kurmak varken neden Manisa'ya kurdunuz!? Ülkemizde 6 fındık kırma fabrikası daha varmış. Trabzon'dakini anlıyoruz. Diğerleri nerededir? Çocuk işçiliğine karşı olduğunuza göre ülkemizde sürekli göçerek tarımda işçilik yapan annelerin, bu eziyetlerine son vermek adına Diyarbakır, Adıyaman, Ş.Urfa gibi şehirlerimizde neden fabrika kurmuyorsunuz? Pozitif ayrımcılık yaparak, çocuklu anneleri, çalıştırmıyorsunuz? Bu illere fabrika kursaydınız, anneler bu fabrikalarda çalışırdı. Çocuklarda, anneleri ile birlikte göçebelik yapmazdı! Buna karşılık, gerçeğe aykırı biçimde fındık bahçelerinde çocuk işçiliği varmış gibi intiba yaratıyorsunuz. Neden, hep algı yaratmaya çalışıyorsunuz, anlayamadım, gitti!
Yatırım ve demirbaş giderlerinizi, ücret giderlerinizi, gider hesaplarından çıkarmanız gerektiğini ifade ettiğimde, şaşırdığınızı biliyorum! Siz de bu giderler varsa fındık üreticisinin de var. Madem, ortak değil miyiz, kuralları eşitleyelim! Fındık üreticisinin bağladığı sermaye maliyetini, yatırım ve amortisman giderlerini, ücret giderlerini hesaba dahil ederek maliyet hesabı yapılalım. Bir de, verimlilik ve kaliteyi artırma adına isteğiniz sulama ve benzeri yatırımlarının maliyetini hesap ettiğimizde fındık maliyetinin 5 Dolar seviyesinde bile olamayacağı açık olduğu halde onarıcı tarımdan söz etmektesiniz. Bu ne yaman bir çelişkidir! Anlayamadım, gitti!
***
Yine, bir algı oyunu ile karşı karşıyayız. Fındık üretiminde çocuk işçiliği olmadığı halde şirket tarafından varmış gibi algı yaratıldığını bilelim! Kakao üretilen ülkelerde acaba, kimler, ürünleri topluyor, bilelim! Üretim ve tedarik zincirinde izlenebilirlik için şeffaflık isteniyor, ama sitesinde son yılların verilerini koymayan şirketin, başkasından şeffaflık isteme hakkı var mıdır?
Bırakın, bildirge, mildirge işlerini de, vicdanınızı karartmadan Giresun tombul fındığının gerçek hakkını vererek ürünü alın!

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar A. Dursun YILMAZ --- Okunma


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Yeşilgiresun Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Yeşilgiresun Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Yeşilgiresun Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Yeşilgiresun Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.



Anket Sizce Fındık Fiyatı Ne Kadar Olmalı?