GİRESUN KİTAPLIĞINDA YENİ ESERLER (5)

GİRESUN KİTAPLIĞINDA YENİ ESERLER (5)
GİRESUN'DA UNUTULAN BİR ŞAİRİN YENİDEN DOĞUŞU, REF'İ VE DİVANI


Ref’i, adını çok fazla duymadığımız Giresunlu şairlerimizden biridir. Ref’i hakkında bilgi veren ilk makale Ali Saim Bozbağ tarafından yazılmıştır. Ali Saim Bey 1920’li yıllardan itibaren Giresun basın camiasında yer alan önemli kalemlerden biridir. 1924-1927 yılları arasında yayınlanan İzler mecmuasında A. Saim adıyla şiirleri yayımlanmıştır. Can Akengin, Rahmi Korkut Öğütçü, Osman Fikret Topallı, Nuri Ahmet Çimşit, Cemil Hüseyin, Şükrü Turgut Sarıbayrakdaroğlu, Osman Turgut Pamirli gibi dönemin önemli isimleri ile aynı dergi ve gazetelerde makale ve şiirleri yayımlanmıştır. Daha sonraki yıllarda siyasete de atılmış ve 1955-1958 yılları arasında Giresun Belediye Başkanlığı yapmıştır.
Ali Saim Bozbağ’ın Ref’i hakkında verdiği ilk bilgiler 1934 yılında yayımlanan Aksu Dergisi’nde yer almaktadır. “Giresun Şairleri” başlıklı yazısında Ali Saim Bey “ Ref’i hakkında şu ifadeleri kullanmaktadır:
“Ref’i Giresun şairlerinden Ahmet Lemi‘nin amcasıdır. Hacıhüseyin Mahallesinden Gümüşreiszade Ahmet Rıfat nam ile anılmıştır. 1300’de (1884) el ile yazdığı divanı elimizdedir. Doğduğu tarih belli değilse de 1260 – 1270 (1844- 1854) tahmin olunabilir. 1304 (1888) tarihlerinde İstanbul’da bir medresede okuduğunu kaydetmektedir. Kendisi Giresun’da kitapçılık yapmıştır. Muhitin birçok gençlerine şiir talim etmiştir. Rifkı – Rüştü namında iki şairle müşaareleri vardır. Hayatının son zamanları belli değildir. Divanından anlaşıldığı vecihle zamanın birçok adamlarına tarihler ve mersiyeler yazmıştır. Aruzla yazmış olmakla beraber, hece ile de yazılmış eserleri divanında vardır. 1298 (1882) senesinde Trabzon’a giderken ve 1306 ‘da (1890) İstanbul’dan tatil için memleketine gelirken (Canik) vapurunda tutulduğu fırtınayı anlatan uzun iki seyahatnamesi vardır. Yazılarında (Osmanlıya bindim adalet buya) diye vatanperverlik iddiasındadır. Bununla beraber eserlerinde birçok kimselere atılan taşlar vardır1.
Ref’i hakkındaki diğer kaynaklar ise 1967 ve 1973’de yayımlanan Giresun il yıllıklarıdır. Bu yıllıklarda da çok kısa bilgiler bulunmaktadır. Son olarak ise Seyfullah Çiçek hocamın 1997 yılında kaleme aldığı Giresunlu Şairler kitabında kendine yer bulmuş ancak burada da yıllıklardaki bilgiler kullanılmıştır.
Ref’i ve Divanı ile ilgili sosyal medyadan yapmış olduğum ilk paylaşımda Tarihçi Doktor Ruşen Topallı şu bilgileri aktarmıştır:
“Dedemin notlarında şöyle geçmiş: Giresunlu Şair Refi ?!
Hacı Hüseyin Mahallesindendir. Gümüşreisoğullarındandır. Şiirleri münteşir değildir. El yazısı ile divanı Öğretmen Rahmi Korkut Öğütçü'dedir. Rahmi Bey Ref'i Beyin asıl adı (Arif Hikmet)'di diyor. Bu zat hakkında Rahmi Bey Giresun Halkevinde 10 Kânunusani 1942 akşamı bir konferans verdi. Divanından bazı yazılar okundu. Ben de hazır bulundum. (Refi) tahminen 1270-1305 tarihleri arasında yaşamıştır. [Aksu mecmuası numara 31, Şubat 1942'de hakkında malumat neşredilmiştir. Oraya bakılacaktır]
1934 yılında Ali Saim Bey tarafından yazılan makalede Ref’i ‘nin divanı ile ilgili kullandığı cümle “1300’de el ile yazdığı divanı elimizdedir” şeklindedir. Tarihçi Doktor Ruşen Topallı’nın verdiği bilgiye göre ise dedesi Osman Fikret Bey’in notlarında “El yazısı ile divanı Öğretmen Rahmi Korkut Öğütçü'dedir” cümleleri çok önemlidir. Ali Saim Bey ve Rahmi Korkut Bey’in arkadaş olmaları ve Rahmi Korkut Bey’in Giresun Halkevinde 10 Kânunusani 1942 akşamı bir konferans vermesi aynı zamanda divanından bazı yazılar okuması aslında cönk’ün (şiir defteri) Rahmi Korkut Bey’den bir şekilde Ali Saim Bey’e geçtiğini kanıtlamaktadır.
Bu ay yayımlanan; Prof.Dr. Beyhan Kesik hocamızın büyük emek ve özverili çalışmaları ile Giresun kitaplığına eklenen “Giresunlu Ref’i ve Divanı” isimli eserin ortaya çıkış hikâyesi ise şöyledir.
Ali Saim Bozbağ’da bulunan bu cönk’ün vefatından sonra kıymetli büyüğümüz Tomurcuk ve Arzu Bozbağ’a kalmıştır. Babadan kalan bir eser gözüyle bakılmış ve özenle saklanmıştır. Onların bu büyük vefası ise Ref'i'nin yeniden hatırlanmasına vesile olmuştur.
Rahmetli babamın “Giresunlu Şairler ve Şiir Tahlilleri” adlı yayınlanmamış eserinde Ali Saim Bey de Giresun'un önemli şairlerinden biri olarak yerini almıştı. Bu vesile ile Tomurcuk amca ile yaptığımız muhtelif zamanlardaki görüşmelerde Ali Saim Bey’den kalan bu cönk de gündeme gelmişti. Ancak cönk’ün Ali Saim Bey'e ait olduğu düşünülmekteydi. Kitabımıza bu cönk’ten eklemeler yapmak amacıyla da Tomurcuk amcadan emanet olarak almıştık. Oysaki cönk’ün Prof Dr. Beyhan Kesik hocamın incelemesi sırasında Ref'i ye ait olduğu daha ilk sayfasından anlaşılmıştı.


Hikâyenin geri kalanı ise Beyhan Hocamızın Giresunlu Ref'i ve Divanı kitabının önsöz bölümünde şöyle aktarılmaktadır:
“Giresunlu Ref’i ‘ye dair bu çalışmamızın ortaya çıkmasında Giresun sevdalısı, araştırmacı yazar Hüseyin Gazi Menteşeoğlu’nun katkısı oldukça fazladır. Hüseyin Gazi Bey bir sohbet esnasında Giresun Belediyesi eski başkanlarından Ali Saim Bey’e ait şiirlerin bulunduğu bir cönk’ten bahsetti ve bu cönk’ün kendisine Tomurcuk Bozbağ tarafından, babası Ömer Erden Menteşeoğlu’nun “Giresunlu Şairler ve Şiir Tahlilleri” adlı kitabında kullanılmak için verildiğini belirtti. Çok heyecanlanıp söz konusu cönk’ü görme arzumu dile getirdim. Hüseyin Gazi Bey, cönk’ü bana getirdiğinde adını daha önce duyduğum, sorup soruşturmama rağmen bir türlü şiirlerine ulaşamadığım Giresunlu Ref’i ‘ye ait olduğunu görünce sevincim katbekat arttı. O anki mutluluğumu tarif edemem. Hüseyin Gazi Bey’e bu cönk’ün Ali Saim Bey’e değilde Ref’i’ye ait olduğunu söyleyip bu eseri yayınlama isteğimi ilettim. O da Ali Saim Bey’in oğlu Tomurcuk Bozbağ’in izni gerektiğini söyledi. Bende durumu, aynı zamanda Türk Dili ve Edebiyatı Bölümündeki çalışma arkadaşım olan Öğr.Gör. Heves Bozbağ’a anlattım. Kendileri bir hafta sonu arayıp Tomurcuk Bozbağ’ın eşi Arzu Bozbağ ile beni telefonla görüştürdü. Arzu Hanım’dan gerekli izni alıp çalışmaya koyulduk ve ortaya böyle bir araştırma çıktı. Bu vesile ile başta Hüseyin Gazi Menteşeoğlu olmak üzere Öğr.Gör. Heves Bozbağ, Tomurcuk Bozbağ ile Arzu Bozbağ’a sonuz teşekkür ediyorum2.”
İşte Giresun’un unutulmuş bir şairi bu vesile ile tekrar hatırlandı ve eserleri tekrar hayat buldu. Kültür yüklü bir şehir olan Giresun’da Ref’i gibi Fethi, Topal Hafız, Lemi, Avni, Ferdi, Hamdi ve Tifli gibi diğer şairlerimizin de hatırlanması ve eserlerinin gündeme gelmesi dileği ile kitabın ön söz bölümünde hakkımda kullanmış olduğu Giresun sevdalısı sıfatı için Prof.Dr. Beyhan Kesik hocama teşekkür ediyorum.
Giresun basın yayın hayatına katkı sağlamış, isimleri ve eserleri unutulmuş tüm şair ve yazarlarımıza ve Ref'i 'ye Allah'tan rahmet dilerken; unutulan bir şairi tekrar gündeme taşıyan Prof.Dr. Beyhan Kesik hocama, gösterdikleri özveri için Bozbağ ailesine ve eseri yayınlayan Giresun Üniversitesi Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığına sonsuz teşekkürler.
(1306 senesinde Giresun’a gelirken vapurda yakalandığı fırtınaya istinaden yazdığı destandan)
Salı günü sa’at beşde Giresun,
Sallandık deryada tamam sekiz gün.
Hamd olsun tükendi yolumuz bugün,
Seyr ettik taşrayı memleket bu ya.

Lenger-endaz etti vapur limana,
Cismime bir hayat geldi o anda.
Çok şükür selamet geldik duyan da,
Ağladık şevk ile meserret bu ya.

Cümle ahibbalar kayıka binmiş,
Kayık mahşüş ile vapura gelmiş.
Dediler ki rengin sararmış solmuş,
Dedim başım sersem zarafet bu ya.

Güruh güruh ahbab yanıma geldi,
Dediler ya Ref’i hoş-amedi.
Okudum destanı ihvan dinledi,
Bir miktar gülüştük muhabbet bu ya3.
REF’i

Cönk: Osmanlı dönemi şairlerinin kendi el yazıları ile şiirlerini yazdıkları, defter gibi yan olmayıp dik olarak hazırlanmış şiir defteri.

Kaynaklar
Kaynak Dergi ve Kitaplar:
1 Ali Saim, Aksu Dergisi, Birinci Teşrin 1934, sayı: 10, sayfa: 18, Giresun
2,3. Prof.Dr. Beyhan Kesik Giresunlu Ref’i ve Divanı, Giresun Üniversitesi Yayınları, Mikyas Basım Yayın, İstanbul, 2020
Kitap Kapak Fotoğrafı: Arı Sanat (Prof.Dr. Beyhan Kesik Giresunlu Ref’i ve Divanı, Giresun Üniversitesi Yayınları, Mikyas Basım Yayın, İstanbul, 2020)

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Hüseyin Gazi Menteşeoğlu --- Okunma


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Yeşilgiresun Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Yeşilgiresun Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Yeşilgiresun Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Yeşilgiresun Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.



Anket Fındığa verilen 22.5 TL Fiyatı Nasıl Buldunuz?