12 ADALAR'I NASIL KAYBETTİK? (4)

'TÜRKİYE'YE YAKIN ADALAR TÜRKİYE'NİN OLSUN TEKLİFLERİ!
İkinci Dünya Harbi sırasında, Almanya, İngiltere ve Rusya, değişik zamanlarda –Türkiye'yi yanlarına almak için-, Adalar Denizindeki bazı adaların Türkiye'ye verilmesi gerektiği üzerinde durmuşlardır.

ALMANYA'NIN İTALYA'YA TEKLİFİ!
2.Dünya Harbi'nin hemen öncesinde, 1939 baharındaki Türk-İngiliz ortak bildirisinin ilân edilmesinden sonra, Almanya'nın Ankara Büyükelçisi von Papen, Mayıs 1939'da Çelik Pakt'ın imzalanması sırasında, Berlin'de görüştüğü İtalyan Dışışleri Bakanı Kont Ciano'ya, stratejik önemi olmayan ancak Türkiye'ye yakın bazı adaların Türkiye'ye verilmesinin Tük-Mihver ilişkilerini geliştirebileceğini ifade edince, Ciano bunu oldukça soğuk ve tepkiyle karşılar.

STALİN TÜRKİYE'YE HAVUÇ UZATIYOR!
Dışişleri Bakan Şükrü Saracoğlu, 1 Ekim 1939'da Moskova'da yapılan ve Stalin'in başkanlık ettiği Türk-Sovyet görüşmeleri sırasında, Stalin tarafından, “Yunan adalarından Türkiye'ye yakın olanların Türkiye'nin eline geçmesi lâzımdır” şeklinde bir yorum yürütüldüğünü, “12 Adalar'ın Türkiye'ye bırakılmasının tabiî olacağını, bu adalar için Türkiye'nin Yunanistan'la uyuşabileceğini” ifade ettiğini nakletmektedir!

İNGİLİZLER DE BİZE GÖZ KIRPIYOR!
İtalya'nın, 1939 yılındaki Yunanistan'ı işgal girişiminin başarısızlığa uğramasından sonra, Almanya, 6 Nisan 1941'den itibaren Yunanistan'ı işgal etmeye başlar. Alman işgali nedeniyle Yunanistan'dan çekilmek zorunda kalan İngiltere, Türkiye'ye Midilli, Sakız ve Sisam adalarının işgalini önerir. Bu düşünceleri, İngilizler tarafından Yunanlılara da bildirilince, Yunanlılar büyük tepki gösterirler ve Almanlara başvurarak, adaların işgalini isterler! Sonuç olarak, Midilli ve Sakız adasını Almanlar, Sisam'ı ise İtalyanlar işgal eder!

ALMANLAR TEKRAR 12 ADALAR'I BİZE ÖNERİYOR!
Yeter Menteş'in belirttiğine göre, 1941 yılında Türk-Alman saldırmazlık paktı görüşmeleri devam ederken, Irak'ta iktidarı bir darbeyle el geçiren İngiliz karşıtı ve Mihver yanlısı Reşid Ali Geylani'ye, Türkiye üzerinden destek göndermek isteyen Almanlar tarafından, Menteşe adalarından bazılarının Türkiye'ye verilmesini içeren bazı gizli protokol görüşmeleri de yapılmıştır. Irak'taki durumun İngilizlerin lehine sonuçlanmasıyla silâh ve asker sevkiyatı ihtiyacı ortadan kalkınca, bu konu da kendiliğinden kapanmıştır.

STALİN YENİDEN, '12 ADALAR TÜRKİYE'YE VERİLMELİ' DİYOR!
Menteşe adaları ile ilgili en ilginç tekliflerden birisi de yine, ikinci kez Stalin tarafından gündeme getirilecektir. Stalin, 16 Aralık 1941'de, İngiltere Dışişleri Bakanı Eden ile Moskova'da yaptığı görüşmede, Ege Denizindeki, Yunanistan için önemli olan adalar dışında, Rodos ve 12 Adalar'ın Türkiye'ye verilmesi gerektiği üzerinde durur. Ancak Türkiye, bu cömert tekliflerin ardında Boğazlar'da birtakım talepler olduğu kanaatinde olduğu için üzerinde durmaz.

İNGİLTERE ADALARI YUNANİSTAN'A VERMEKTE KARARLIYDI!
9 Eylül Üniversitesi'nden Yeter Menteş'in belirttiğine göre, Gökhan Ak, dönemin İngiliz Dışişleri Bakanlığı arşiv kayıtlarına dayanarak yaptığı değerlendirmede, İngilizlerin; İtalyanların yenilgiye uğrayarak savaştan çekilmeleri durumunda, Türkiye'nin; İtalyan ve Almanlarla anlaşmak suretiyle, Menteşe Adalarından bazılarını işgal edebileceğinden endişe duymakta olduklarını ifade etmektedir!
Almanya'nın 'tarafsız kalmanızı kabul edebiliriz' uyarısına rağmen, 19 Ekim 1939'da bir ittifak yaparak, kendisi ile müttefik olduğumuz İngiltere'nin, adaları Yunanistan'a vermekte kararlı olduğu anlaşılıyor! Doğan Avcıoğlu'nun belirttiğine göre, bu ittifakın imzalanması üzerine, Hitler şu ağır tepkiyi verir: “Türkiye'yi Kemal'in ölümünden sonra, budala ve aptallar yönetmektedir!”
Gerçekten de Atatürk'ün, 'tarafsız kalın' uyarısına rağmen, Türkiye'nin İngiltere ve Fransa ile bir ittifak içine girmesinin izahı mümkün değildir..

12 ADALAR'IN İKİNCİ SAFHASI:
Trablusgarp Harbi sırasında, İtalyanlar 12 Adalar'ı ve Rodos'u işgal etmiş ve 24 Temmuz 1923 Lozan Antlaşmasıyla adalar İtalya'ya bırakılmıştı. İtalya II. Dünya Harbi'nde yenildikten sonra Adalar yeniden gündeme geldi. Adalar'a Yunanistan talip oldu. Adalar'ın kime bırakılacağı, 1946 yılında toplanan Paris Barış Konferansı'nda karara bağlandı.

FERİDUN CEMAL ERKİN'İN HATIRALARI ÖNEMLİ!
Dönemin Dışişleri Genel Sekreteri Feridun Cemal Erkin hatıralarında, “ 1944 yılında, Almanların, işgalleri altında bulunan Ege Adalarından çekilmeye karar verdiklerinde, bu adaları Türkiye'ye devretmek istediklerini bildirdiklerini” yazmaktadır. Erkin daha sonra, Türk Hükümeti'nin bu durum hakkında İngilizlere bilgi verdiğini; İngilizlerin ise buna kesinlikle karşı çıkarak, adalara askerî nedenlerle kendilerinin ihtiyaç duyduklarını, kendilerinin işgal edeceklerini bildirdiklerini; İngilizlerin bu tutumu karşısında, Türk Hükümetinin müzakere teşebbüsünde dahi bulunmadan, Almanlara olumsuz cevap verdiğini; bu kararın bir talihsizlik olduğunu belirtmektedir (Yeter Menteş, 9 Eylül Üniversitesi)!

12 ADALAR ÜZERİNDE BİR İDDİAMIZ OLMADIĞINI BİLDİRİYORUZ!
1944 Sonbaharında, Alman kuvvetleri Balkanlar ve Ege'den çekilmekteyken, Sovyetlerin hızla ilerlemesi karşısında, İngiltere de Yunanistan'a kuvvet çıkarır. Almanların 1941'deki Rusya harekâtından sonra, Turancılığı teşvik eden siyaseti nedeniyle, Sovyetler Birliği ile ilişkileri soğuyan Türkiye; Yunanistan ve İngiltere ile dayanışma içinde olduğunu göstermek için, Kasım 1944'de Rodos ve 12 Ada üzerinde hiçbir talep ve iddiası olmadığını açıklar. Prof. Fahir Armaoğlu'nun da doğruladığına göre, “Balkanlarda Yunanistan'la bir işbirliği sağlamak için, 1944 Kasım'ında,12 Ada üzerinde hiçbir talep ve iddiamız olmadığı Yunan Hükümetine bildirilmiştir” (“20. Yüzyıl Siyasî Tarihi”, s. 414)!
Asıl tartışılması gereken Lozan Antlaşması değil, II. Dünya Harbi sonrasındaki bu tavrımızdır.

YUNANLILAR 12 ADALAR KONUSUNDA ÇOK AKTİFTİLER!
Yunanlılar aslında, daha savaş devam ederken Rodos ve 12 Ada'yı ele geçirmek için ciddi girişimlerde bulunmaya başlamışlardı. Yunanistan'ın organizasyonuyla 23 Nisan 1943'de New York'ta toplanan 12 Ada Temsilcileri, Yunanistan'la birleşmek istediklerine dair bir bildiri yayımlamışlardı. 1945 yılının Nisan ayında da, Yunan Dışişleri Bakanı, “bu adaların Yunanistan'a verilmesini bekledikleri” açıklamasını yapmaktaydı!
Türkiye ise, bu gelişmeler konusunda tepkisizdi!
Atatürk'ün 12 yıl Dışişleri Bakanlığını yapan Tevfik Rüştü Aras, savaş sırasında İtalya tarafından silâhlandırılmış olan Leros ve Rodos adalarının Anadolu'nun güvenliği için yarattığı güvenlik sorunlarına dikkat çekerek, '12 Adalar'da, tam istiklâl esasına dayanan, Türkiye, Yunanistan ve İngiltere'nin garantörlüğünde otonom bir yönetim kurulmasını; böyle bir hâl şeklinin Yunanistan ve Türkiye'yi birbirine daha fazla yaklaştıracağını; 12 Adalar meselesinin barış konferansında etraflıca müzakere edilmesi için Türk, Yunan ve İngiliz temsilcilerinin katılımıyla, bir komisyon tarafından konunun incelenerek en iyi hâl tarzının aranması gerektiğini' savunur. Tevfik Rüştü Aras'ın önerileri Yunanistan'da büyük tepki ile karşılanır. Tan Gazetesindeki bu makalesi nedeniyle, Yunanistan'da şiddetle protesto edilen Aras, 8 Ağustos 1945'teki bir başka makalesinde, bu önerilerin kendi görüşleri olduğunu açıklamak zorunda kalır! Ankara'da bulunan Times muhabirinin, Aras'ın yazısının tamamen kendi görüşleri olduğu ve resmî Türk çevrelerinin 12 Ada'nın Yunanistan'a verilmesine itirazları olmadığına dair bir yazıyı gazetesinde yayımlaması sonucunda, Yunanistan basınının yatıştırılmasıyla Yunan kamuoyu sakinleşir! ./…

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar İsmail Şefik Aydın - Mesaj Gönder --- Okunma


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Yeşilgiresun Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Yeşilgiresun Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Yeşilgiresun Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Yeşilgiresun Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.



Anket Fındığa verilen 22.5 TL Fiyatı Nasıl Buldunuz?