19 EYLÜL, MUSTAFA KEMAL PAŞA, BİR ARŞİV, BİR GAZETE

19 Eylül Mustafa Kemal Paşa'nın Giresun'u onurlandırdığı gündür. Bundan tam 96 yıl önce 19 Eylül 1924 tarihinde iskeleyi, meydanı, Yeniyol'u, (Gazi caddesini adı o yıllarda Yeniyol olarak geçmektedir), Sokakbaşı'nı, Debboy'u hınca hınç dolduran çoluk çocuk, kadın erkek, genç ihtiyar, Giresun'un Ata'sını karşıladığı, çiçeklerle, bayraklarla çoştuğu gündür.
1924 yılı Eylül ayında sonbahar gezileri olarak nitelendirilen ve Mudanya'dan başlayan Mustafa Kemal Paşa'nın Karadeniz gezileri, Hamidiye Kruvazörü ile 11 Eylül tarihinde başlamıştır. 15 Eylül tarihinde Trabzon'a gelen Mustafa Kemal Paşa burada Giresun'dan gelen heyeti de kabul etmiş ve heyet tarafından Giresun'a davet edilmiştir.
15.09.1924 ve 18.09.1924 tarih ve 99 – 100 sayılı Giresun'da Işık Gazeteleri, Giresun'daki hazırlıklar ve Trabzon'a gönderilen heyet hakkında özetle şu haberi vermektedir:


“Gazi Paşa Hamidiye Kruvazörü ile seyahat etmektedir. Bugün Trabzon'u şereflendiren Paşamızın Trabzon'da kaç gün kalacağı malum değil ise de büyük ihtimal Trabzon'dan sonra Giresun'a teşrif buyuracaklardır. Merasim için şimdiden belediye faaliyete geçmiştir.
Gazi'ye dileklerimizi, dertlerimizi anlatalım. Işık (Işık Gazetesi), aziz okuyucuları namına Büyük Adamı şimdiden selamlar.”
Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal Paşa Trabzon'da iken, Giresun'u temsilen “hoş geldin” e bir heyet gönderildi. Heyet; Feridunzade Hacı Hasan Efendi, Osman Ağa'nın oğlu İsmail Bey, Yusuf Ağazade Mustafa Efendi, Akifzade Fahri Bey, Hacı Eminzade Emin Bey, Sarıalemdarzade İsmail Efendi ve Tiralizade Hasan Bey'den oluşuyordu.”
Caddeler ve binalar, bayraklar ve defne dallarıyla süslendi. Günlerdir beklenen tarihi günün arifesinde, İlçelerden ve köylerden gelen insan seli, Ata'yı görmek için geceyi sabahçı kahvelerinde geçirdiler. Halk büyük bir coşku içindeydi. Paşa'ya son derece bağlı olan Giresunlular, O'nu yakından görmenin kıvancını ve heyecanını yaşıyordu. Sabahın erken saatlerinde görülmemiş insan kalabalığı caddeleri hıncahınç doldurmuştu. İskele'de kurulan Zafer Takı'ndan Mithat Paşa Oteli'ne kadar yollara renk renk halılar serildi.
19 Eylül 1924 Cuma günü sabahı saat 09.00'da ufukta görülen duman, kıyıda toplanan binlerce Giresunluyu coşturmaya yetti. İskelede bekleyen, bayraklarla donatılmış irili ufaklı yüzlerce kayık harekete geçti. Hamidiye Kruvazörü açıkta liman yatağına demir attı. Kruvazör da-ha demir atmadan, etrafını kayık-lar sardı. “Yaşa! Varol Gazimiz!” sesleri göklere yükseliyordu.
Mustafa kemal Paşa'nın Karadeniz gezisine çıktığı 11 Eylül tarihinden itibaren, 15 Eylül ve 18 Eylül tarihli Giresun'da Işık gazetelerinde geziden haberler ve hazırlıklarla ilgili bilgiler verilmiştir. 24 Eylül 1924 tarihli gazete ise bu konudaki en önemli sayıdır. Çünkü Paşa'nın Giresun gezisi bütün ayrıntıları ile bu sayıda aktarılmıştır.
Hepimiz çok iyi biliyoruz ki ziraatçı olmasına rağmen 1974 yılında Yeşilgiresun Gazete ve Matbaası'nı satın alarak günlük olarak yayınlamaya başlayan duayen gazeteci rahmetli Hasan Öğütçü 1918 yılında kurulan Işık Gazetesi ve isim değişikliği ile 1925 yılında Yeşilgiresun adını alan gazetenin arşivini de korumaya almıştır.


Bir yandan gazete ve matbaa işleri ile uğraşmış, kitaplar yazmış ve matbaaya gelen genç ihtiyar her ziyaretçisine yazmasını ve araştırmasını tavsiye etmiştir. Bu vesile ile matbaa bünyesinde gazete arşivleri dışında 2000 kitaplık bir kütüphane de oluşturmuştur.
Giresun sevgisi dolu temiz kalbi ile akademisyenlerden yerel araştırmacılara, öğrencilerden, kurumsal tarih çalışmacılarına kadar herkese gazete arşivlerini ve kütüphanesini açmış, insanlara faydalı oldukça mutluğu katbekat artmıştır.
Ben de birçok konuda, faydalanmak için arşivi ve kütüphaneyi ziyaret edenlerden biri olarak zamanla arşivdeki gazete ciltlerinde bozulmalara, sayfalarda yırtılmalara ve hatta eksik sayılara denk gelmeye başladım. Bu durumu rahmetli Hasan amcaya ilettiğimde kendisinin de farkında olduğunu söyledi. Hatta kütüphaneden emanet olarak alınan birçok kitabında yerinin boş durduğunu, numaralarından hangi kitabın eksik olduğunu bildiklerini ancak kime verildiğini hatırlayamadıklarını anlattı. Bu olumsuzluklara rağmen birkaç kendini bilmez için insanların önünü kesmek istemediğinden icap ederse ciltleri inceleyenlerin yanına matbaadan bir personel veririz ifadelerini kullandı.
Durumu kendi gözleri ile de tespit etmiş olan Hasan amca son dönemlerde daha tedbirli davranmaya çalışsa da yine de araştırmacılara yardımcı olmaya çalışmış ve arşivi açık tutmaya devam etmiştir.
Hasan amcanın vefatından sonra daha da çok artan arşiv inceleme talepleri yine yırtılan sayfaları ve ayrılan ciltleri günde-me getirdi. Ahmet Hamdi Öğütçü ağabeyimle arşivde yaptığımız incelemede 100 yılık ciltlerdeki bozulma ve sayfalardaki hasarlar tespit edildikten sonra arşivin daha sıkı korumaya alınması kanaatine varıldı.
Ahmet Hamdi Öğütçü ağabeyim bir süre sonra aldığı önemli bir kararla özel durumlar dışında arşivi araştırmacılara kapattı. Daha doğrusu kapatmak zorunda kaldı. Çünkü artık olay iyice çığırından çıkmış haftada 3-5 kişi araştırma yapmak için arşive girme talebinde bulunmaya başlamıştı.
Bozulan ciltler ve hasar gören sayfaların tespiti kolay olsa da cilt içlerinden yırtılarak alınıp götürülen sayılar maalesef tam olarak belirlenememiştir.
Ne yazık ki yukarıda öneminden bahsettiğimiz Mustafa Kemal Paşa'nın Giresun gezisini bütün ayrıntıları ile aktaran 24 Eylül 1924 tarih ve 101 sayılı Işık Gazetesi de ciltten yırtılarak götürülen sayılardan birdir.


Yüreğimizi yakan bu kayıp aslında gelinen noktanın ne kadar vahim olduğunun da kanıtıdır. Kayıplara rağmen sevindirici olan bir haber ise Yeşilgiresun gazetesinin birinci sayısıdır. Onun da götürülmeye çalışıldığı ancak o anda ne oldu ise matbaadan dışarı çıkarılamadığı anlaşılmıştır.
Işık Gazetesi'nin isim değişikliği ile 1925 yılı Haziran ayında Yeşilgiresun olarak yayınlanan ilk sayısı gazete arşivi açısından çok önemlidir. Çok şükür ki Yeşilgiresun Gazetesinin bu birinci sayısını yine cildinden yırtılmış (jiletle yâda maket bıçağı ile kesilmiş) ancak başka alakasız bir cildin içinde altıya katlanmış olarak bulmak teselli kaynağı-mızdır. Bu vesile ile arşivin kapatılmış olmasından yakınan dostlar şunu iyi bilmelidir ki; çok özel durumlar dışında arşiv araştırmasının kapatılmış olması Yeşilgiresun Gazetesi'nin sadece koruma amaçlı olarak almış olduğu bir kararıdır. Artık 100 yaşının üstünde olan gazete kâğıtları dilimizle ısladığımız parmağımızla çevrilmeyecek kadar hassas hale gelmiştir. Avrupa'da özel eldivenlerle tutulan bu sayfalar özel odalarda belirli bir nem seviyesinde saklanmakta ve ziyaretçilere dijital kayıtları verilmektedir. Hal böyle olunca Kimsenin bu konuda sitem etmeye ve kırgınlık tablosu sergilemeye hakkı yoktur.
Defalarca Valilik, Özel İdare, Giresun Üniversitesi gibi kurumlar tarafından şehir adına büyük önem arz eden bu arşivin dijital ortama aktarılması konusunda Yeşilgiresun Gazetesi ve Öğütçü ailesine ziyaretler olmuş; bu ziyaretlerde yapılan bütün tekliflere aile tarafından olumlu cevaplar verilmiş ancak sonuçta bu kurumların hiç biri işlemi sonuçlandırmamıştır.
Her zaman söylerim; şehirlerin tarihi dönem gazeteleri, belgeler ve fotoğraflarda saklıdır. Ancak ne yazık ki birçok şehrin mahrum olduğu bu müthiş arşiv-den Giresun faydalanamamış ve geçmişine ışık tutamamıştır.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Hüseyin Gazi Menteşeoğlu --- Okunma


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Yeşilgiresun Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Yeşilgiresun Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Yeşilgiresun Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Yeşilgiresun Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.



Anket Fındığa verilen 22.5 TL Fiyatı Nasıl Buldunuz?