• 05 Aralık 2019, Perşembe 17:00
HüseyinGazi Menteşeoğlu

Hüseyin Gazi Menteşeoğlu

Fındığın Başkenti Giresun’da, Fındık Üzerine Bir Araştırma (XIV)

Mustafa Kemal Atatürk tarıma ve çiftçiye büyük önem vermiştir. Bu konudaki düşüncelerini; ”Milli ekonominin temeli tarımdır. Bunun içindir ki tarımda kalkınmaya büyük önem vermekteyiz... Fakat bu çok önemli işi isabetle amacına ulaştırabilmek için ilk önce ciddi etütlere dayalı bir tarım politikası tespit etmek ve onun için de, her köylünün ve bütün vatandaşların kolayca kavrayabileceği ve severek tatbik edebileceği bir tarım rejimi kurmak lazımdır...
 Bir defa, memlekette topraksız çiftçi bırakılmamalıdır… Küçük büyük bütün çiftçilerin iş makinelerini arttırmak, yenileştirmek ve korumak önlemleri vakit geçirmeden alınmalıdır…
Memleketi; iklim, su ve toprak verimi bakımından, tarım bölgelerine ayırmak gerekir. Bu bölgelerin her birinde, köylülerin gözleriyle görebilecekleri, çalışmaları için örnek tutacakları verimli, modern, pratik tarım merkezleri kurulmalıdır…
Bir de başta buğday olmak üzere, bütün gıda ihtiyaçlarımızla, sanayimizin dayandığı çeşitli hammaddeleri temin ve dış ticaretimizin esasını oluşturan çeşitli ürünlerimizin ayrı ayrı her birinde, miktarlarını arttırmak, kalitesini yükseltmek, üretim masraflarını azaltmak, hastalıkla uğraşmak için gereken teknik ve yasal her önlem zaman geçirilmeden alınmalıdır…” (54) sözleri ile açıklamıştır. 
Bu düşünceler ışığında tarımsal kalkınmayı hedef edinen Atatürk'ün talimatları ve Başvekâletin teklifleriyle, fındık diyarı Giresun’da 30 Mayıs 1926 tarihinde bir Fındık Borsası'nın kurulmasına karar verilmiştir.

TERCÜMESİ
BAŞVEKÂLET
Kâlem-i Mahsûs Müdîriyeti
Aded: 3657
Giresun’da te’sîs edilecek olan Fındık Borsası idâre-i dâhiliyesinde tatbîk edilmek üzere Ticaret Vekâleti’nce tanzîm ve tevdîʻ edilmiş olan merbût taʻlîmâtnâmenin merʻiyete vazıʻı, vekâlet-i müşârün-ileyhânın 25 Mayıs [1]926 târîh ve 4197-130 numerolu tezkiresiyle vukûʻ bulan teklîfi üzerine, İcra Vekilleri Hey’eti’nin 30 Mayıs [1]926 târîhli ictimâʻında tasvîb ve kabûl olunmuşdur.

30 Mayıs [1]926
Re’îs-i Cumhur
  Gazi [Mustafa Kemal Paşa]
[imza]


Başvekil İsmet [imza]–Adliye Vekili [imza]–Müdafaa-i Milliye Vekili [imza]–Bahriye Vekili [imza]–Dâhiliye Vekili [imza]–Hariciye Vekili[Dr. Tevfik Rüştü Beyefendi içtima esnasında bulunmadı]–Maliye Vekili [Hasan Hüsnü Beyefendi içtima esnasında bulunmadı]– Maarif Vekâleti Vekili [imza]–Nafıa Vekili [imza]–Ziraat Vekâleti Vekili [imza]–Ticaret Vekili [imza]–Sıhhiye ve Muavenet-i İçtimaiye Vekili [imza] (55)

Bu karar üzerine, Giresun’da çalışmalar başlamış, İsmail Aykutoğlu'nun Başkanlığında, Mehmet Ergun, Ömer Lütfü Durali, Avni Ormancı ve Osman Nuri Gürel'den oluşan kurulun teşebbüsleriyle 1 Ağustos 1926 tarihinde Giresun Ticaret Borsası kurularak, Fındık ticaretindeki ilk borsa işlemlerinin başlatıldığı merkez haline gelmiştir. Borsanın ilk komiseri  olarak Nuri Ahmet Çimşit görevlendirilmiştir. (56)
Cumhuriyetin onuncu yılında (1933) Giresun Ticaret Odası tarafından yayımlanan kitapta ise borsanın kuruluşu ile ilgili şu ifadeler kullanılıyordu: “Aşar Usulü 27 Şubat 1925’de lağvedilmişti. İhracat eşyasının her gün mahalli fiyatlarını tespit eden aşar komisyonları da bittabi kaldırılmıştı; fakat mahsulünü kasaba pazarlarına getiren köylüyü, fiyat tahavvüllerinden o günkü piyasadan haberdar etmek ve nihayet mahsulünü ucuz baha ile satarak ellerinden çıkarmaktan; aldatılmaktan kurtarmak lazımdı. Bu sebeple vaki olan teşebbüs üzerine 1926 senesinde, Gireson’da bir (Ticaret ve Fındık) borsası açılmış ve bu medeni ve güzel müessese de ancak (Cumhuriyet) devrinde Gireson’a verilmiştir. (57)  
Bakanlar Kurulu Kararı’nın ardından, Giresun’da hazırlanan talimatname ve nizamnameler gönderilmiş, Ticaret Vekâleti ve Bakanlar Kurulunun gönderilen evrakları onaylaması ile borsa resmen kurulmuştur. Borsanın açılması emrinin posta ile gönderildiği haberi, Giresun Mebusu Kazım Bey tarafından Ticaret Odasına telgrafla bildirilmiştir. Borsa binası olarak önceleri Feridunzade Hasan Efendi’ye ait olan han düşünülse de daha sonra Ticaret Odası binasına karar verilmiştir. 23 Ağustos 1926 tarihinde Ticaret Odası’nda düzenlenen törende gerçekleşen konuşmaların ardından saat 13.30’da Vali Rami Bey tarafından açılış yapılmıştır. Kasaposmanzade Mehmet Efendi’nin yetiştirdiği yeni mahsulden 1 kıyye kadar numune simsar Hasan Efendi tarafından masaya konmuş, hem yenilmiş hem de mezat sonunda J.J. Hocstrasser ve Ortakları’na satılarak, 155 kuruştan işlem görmüştür. (58) 

Kaynaklar:
(54), http://ziraat.akdeniz.edu.tr/ataturk-ve-tarim/ 
(55),(56), http://www.giresuntb.org.tr/Tarihimiz (55-56)
(57) Cumhuriyetin On Yılında GTO, Giresun Ticaret Odası, Işık Matbaası, 1933, Giresun, s, 72,73
(58) Giresun’da Fındık ve Fındık Borsası’nın Tarihçesi, Giresun Ticaret Borsası Yayınları, Ayhan Yüksel, Okan Yeşilot, Öncü Gazetesi ve Matbaası, Giresun, 2016, s.241,242
Fotoğraf, Belge ve Tablolar:
Cumhuriyetin On Yılında GTO, Giresun Ticaret Odası, Işık Matbaası, 1933, Giresun, s, 70,73,107


MAKALEYE YORUM YAZIN

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


yukarı çık