• 23 Mart 2013, Cumartesi 10:50
HayrettinGünay

Hayrettin Günay

UZUN HAVALARIMIZ
 EYVAH EYVAH BEN GELİN OLDUM, özellikle Görele'de geçmişteki görkemli düğünlerde önemli işlevi olan çok güzel, etkileyici bir türküdür.
1980 sonrası yayınlara "kına havası" olarak geçmiştir. Eyvah Eyvah Ben Gelin Oldum, kınada  da    kemençecilerce çalınmasına söylenmesine karşın   olmazsa olmaz işlevini gelin evden çıkarılırken  gösterir.
Düğünün sonuna doğru gelin baba evinden çıkarılacak, bundan sonraki yaşamını sürdüreceği eşinin-kendi yeni evine- götürülecektir. Gelin, evin uygun odasında yakınlarınca deneyimli kadınlarca yeni evine gitmek için tüm yönleriyle "hazırlanmış", gelin edilmiştir. Evden çıkış töreni için bekletilmektedir. Evin kapısı gelinin erkek kardeşi ya da çok yakın bir delikanlı, örneğin amca oğlunca  kilitlenmiştir. Kapının açılması güvey babasının sevinmeliğinden sonra gerçekleşecektir. Bu törenin süresi kapının önündeki çalgıcıların çalacağı Eyvah Eyvah Ben Gelin Oldum türküsünün uzunluğu kadardır. Türkü bittiğinde kapı açılacak, gelin ağlayarak   çıkarılacaktır. Düğün, gelinlik, gelin olmak,  evlenmek, yuva kurmak... "mutluluk" çağrıştırsa   da bu gelin için ana-baba-kardeş ocağından ayrılma;gelin anası...için de "kızını, yavrusunu evden uçurma"dır. Sevinçle "hüznün kaynaştığı" benzeriyle az karşılaşılacak bir durumdur, törendir, gösteridir bu. Bu ortamda gelin anası da  "yüreği kıyımsız" başkaları da ağlayacaktır.Üstelik ezginin-türkünün ağlatılı özelliği düğündekilerin tümünü de etkileyecektir.
Köy düğünleri iyiden iyiye azaldı artık. Bu önemli, etkileyici türkünün törensel işlevi değişen yaşambiçiminin getirdiği yeni yapılanmalarla gittikçe azalıyor. Gelecekte   notalardan   yola çıkarak türkücülerin seslendireceği    bir türkü olacak Eyvah Eyvah Ben Gider Oldum.
1975'te derledim türkünün sözlerini. Ezgisini yüreğime, beynime 1960'tan beri gittiğim yüzlerce düğündeki Sırrı Öztürk'ün, Katip Sadi'nin, Şenel Dandin'in, Sami Günay'ın, Burhan Caba'nın, Kemal Yılmaz'ın, Hüseyin Özdemir'in, Mehmet Maksutoğlu'nun... kemençesinden, sesinden   yerleştirdim.
Türkümüzü 1989'da benim de kaynaklık ettiğim bir alan araştırmasında halk bilimci Savaş Ekici, Hüseyin Özdemir'in kemençesinden- sesinden derledi, notalarını 1992'de yayımladı. Bu yayında türkünün adı, Saz Yerlere Ev Yapmayın'dır.
Sonraki yıllarda Ümit Bekizağa türküyü Mehmet Maksutoğlu'ndan derleyerek notaladı.
Türkünün söz leri:
Eyvah eyvah eyvah da yavrum aman aman 
Ben gelin(gider) oldum 
Küçük gız gardeşimi  de  yavrum aman aman 
Yerime goydum
Sazlık yere ev yapma yavrum aman aman 
O batar gider
Uzak yere giz verme yavrum aman aman 
O yiter gider
Gitme durnam gitme de yavrum aman aman 
Bu yıl gış olur
Durnamın basdığı yerler yavrum aman aman 
Donar daş olur
Ali Çelik'in Trabzon-Şalpazarı Çepni Kültürü çalışmasında bu uzun havamızın izleri var.
Çelik'in "Kına ve Gelin Aküleri" bölümlerinde yayımladığı dizelerin kimileri EYVAH EYVAH BEN GELİN OLDUM'la çakışıyor. Ali Çelik derlemesinden ilgili dizeler:
Eyvah nenem eyvah 
Ben gelin olmuşun
Çamura ev yapma batar gider 
Irak yere gızın verme yiter gider
 Babasının evleri gözünde tüter
Bu tür ezgilerin, türkülerin sözlerine karışmış dağınık dizeler niteliğinde  bu dizeler. Bizimki ise işlevli, törensel, bağımsız, yerleşmiş-yaygınlaşmış-gelenekselleşmiş bir   unutulmaz özgün ürün durumunda.

MAKALEYE YORUM YAZIN

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


yukarı çık