• 06 Nisan 2013, Cumartesi 10:57
HayrettinGünay

Hayrettin Günay

UZUN HAVALARIMIZ (6)
 MEHMET ÇAVUŞ , MEHMET ÇAVUŞ TÜRKÜSÜ olarak bilinen uzun hava yöremizde 1910'lular, 1920'liler, 1930'lu, 1940'lı,1950'li yıllarda eğlencelerde, içkili-çalgılı oturak alemlerinde, düğün konaklarında...çok yaygın olarak söylenmiş. Bu ağıdı günümüzde yaşı altmışı geçenlerden anımsayanlar var.
Geçmişte Görele'de sesi güzel olanlar, türkücü olarak bilinenler  konaklarda yıllar yılı söylemişler  Mehmet Çavuş'u. Söyleyenler bir bir gitti. Onların çocukları anımsıyor bu ağıtı.
Babam dertlendiğinde söylerdi. Konaklarda da söylemiş. Uzun havanın sözlerini 1973'te derledim babam(Haşim Günay)'dan. Ezgiyle sözleri yıllar sonra aldım ondan kasete. Belgeliğimde  şimdi.
M.Fahrettin Kirzioğlu,yöremizdeki alan araştırmalarında  Görele Zıva yöresinden der leyerek yayımladı türkünün sözlerini.
Ali Rıza Yalgın(Yalman)'ın çok değerli   yapıtı Cenup'ta Türkmen Oymakları'nda  da yer almış Mehmet Çavuş Ağıdı:   "...eşkıya Dersimli bir kürdün takibine çıkan jandarma(Mehmet Çavuş)  çarpışmaya başlamadan önce  kürde teslim olmasını teklif ederse de Kürt inatçılık edip  çarpışmaya başlar. Hüseyin Kahya oğlu Hasan, çarpışmada eşkıya ile Mehmet Çavuş arasında şöyle bir  konuşmayı temsil  eden bir ağıt düzenlemiştir:   
"Ali Rıza Yalgın 1930'lu yılların başlarında yapmış derlemeyi. Derleme bölgesi: Toroslar, Akdeniz, Antep, Güney...Türkü sözlerinin olduğu gibi yöremize gelmesi ilginç. Plakları, radyoyu, askerlik gidiş gelişlerini... düşündürüyor.
"Youtube" da Celalettin Ataş cümbüşle çalıp söylüyor Mehmet Çavuş ağıtını. Babamın söyledikleriyle( ezgi)  az çok yakınlık var. Celalettin Ataş 16 Ağustos 1987'de söylemiş uzun havayı.
Değerli öğretmen arkadaşım Ömer Şen'le sık sık dil, Türkçe, kültür yozlaşması, geleneklerimiz...türkülerimiz, çalgılarımız konusunda hoşbeş ederiz. Söz, Mehmet Çavuş türküsüne geldiğinde 1911 doğumlu babası Kamil Şen'in güzel sesiyle bu uzun havayı konaklarda yıllar yılı söylediğini anlattı. Kamil Amca  içki içmezmiş, konaklardaki içkili eğlencelere katılırmış. Güzel sesiyle, söyleşileriyle "muhabbete   muhabbet katarmış."
Ömer Bey, babasının bu türküyü söylediği  konaklarda Mustafa Kuğu'nun, Berber Hacı Firidin'in, Kemençeci Recep Bayraktar'ın, Kemençeci Hacıali Dayı'nın(Özdemir), Aziz Karaahmetolu'nun, Berber Sabri Firidin'in, Hasan Bayraktar'ın, Terzi Kemal Bıçakçı'nın, Ömer Misket'in...bulunduğunu aktardı. Bunlar, Mehmet Çavuş'un Bozcaali  köyüne yansıması.
Babamın Mehmet Çavuş Türküsü  ses   kaydı  Ömer Bey'de  de var, arkadaşım kaydı anı olarak saklıyor.
Zekiye ile evli olan  Mehmet Çavuş'a yakılan türkü(ağıt):
Kaçman Kürtler kaçman sizi tutarım 
Pişmiş aşınıza ağular  gatarım 
Mavzerinizi alur ele satarım
 Gelin teslim olun der Memed Çavuş
Kürtolu der ki teslim olamam 
Göz görerek   habsaneye giremem 
Elimdeki  silahımı veremem 
Yakarım canını geç Memed Çavuş
Memed Çavuş der ki yüreğim çatal 
Uçan guş olsanız gıratım dutar 
Cephane boynumda  tam yedi  gatar 
Gelin  teslim olun der Memed Çavuş
Kürt oğlu da der ki yedi yıl oldu 
Çekildi defderler çileler doldu 
Anam bacım memlekette yoz galdı
Yakarım canını geç Memed Çavuş
Memed Çavuş der ki  atları çatın 
Kurşun yeri dudut sipere yatın 
Aman arkadaşlar vurmaya atın 
Gelin  teslim olun der Memed Çavuş
Kürt oğlu der ki yiğitlik kadim 
Dersim ellerinde söylenir adım
Senin gibi nice çavuşlar yedim 
Şu fişek nasibin der Memed Çavuş
Vuruldum arkadaşlar akıyor kanım 
Kıratın üstünde çırpınır canım 
Karalar bağlasın Zekiye  Hanım 
Kader böyle imiş der  Memed Çavuş
Türkü;dedim-dedi,söyleşime dayalı halk şiiri biçiminin  de koşmanın da örneği...

MAKALEYE YORUM YAZIN

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


yukarı çık