• 20 Nisan 2018, Cuma 16:53
HayrettinGünay

Hayrettin Günay

ÜLKÜ TAMER ÜSTÜNE
 Ülkü Tamer'i şiirlerinden önce çevirileriyle tanıdım. 1965 sonrasındaki yoğun okumala­rımda "çeviren" sözcüğüyle yer aldı belleğimde. El yordamıyla onun iyi çevirmen olduğunu kavramıştım. Çeviren oysa o kitap benim olacaklardandı. İngiliz, Amerikan edebiyatı çoğalttı. 1970 sonrasında okuduğum kimi dergilerde onun ozanlığı çıktı karşıma. Sonra da yapıtları...
Yazın ekin ortamımızda iyi ozanın bile belli bir okuyucuyla dar alanda ürettiğini bi­lirsiniz. Ülkü Tamer için de geçerlidir bu. Onun daha yaygın ortama geçişi bestelenen şi­irlerinden sonradır.
Ezginin, türkünün, şarkının kendine çektiği dinleyici sayısı şiire, ozana göre çoğun ço­ğudur. Müzikseverlerin çoğu yıllar yılı Ülkü Tamer adıyla ilgilenmeden dinledi, "Güneş Topla Benim İçin'i.
"Seher yeli çık dağlara
Güneş topla benim için
Haber ilet dört diyara
Güneş topla benim için

Umutların arasından
Kirpiklerin karasından
Döşte bıçak yarasından
Güneş top­la benim için

Seher yeli yar gözünden
Havadaki kuş izinden
Geceleyin gökyüzünden
Güneş topla benim için"

Şarkıdaki müzik ne denli güçlü olursa olsun Ülkü Tamer'in buram buram Anadolu, halk şiiri kokan doğal söyleyişidir kitlelere ulaşan.
Memikoğlan da öyle. Antep'in, Güney'in barakları esiyor sözlerinde, ezgisinde:
"On dört yaşım diken ile kaplanmış
Göz ucuma karıncalar toplanmış
Kurşun gelmiş kaşlarımın üstüne
Alın yazım okur gibi saplanmış
Uyu Memikoğlan uyu
Öte geçelerde büyü

Dağı dağa kavuşturan ben idim
Suyu suya eriştiren can idim
Yükledin mi gece vakti kaçağı
Gece vakti ışılayan gün idin
Uyu Memikoğlan uyu
Öte geçelerde büyü"
Ülkü Tamer'in bestelenen şiirlerindeki ortak, benzer duygular dizelerdeki gibidir.
Sonsuzluğa giden bir ozanı uğurlarken bizi, okuyucuyu tümden kavrayacak şiiri seçme­yi yeğleriz. Hangisi?.. Etkileyici şiir okuyucudan okuyucuya değişir. Bizi saran, yüreğimi­zi elleyen şiir bir başkası için önemsiz olabilir. İvedice karalanan böyle bir uğur­lama yazısında "Ben Sana Teşekkür Ederim"i alıntılıyorum:

"Ben sana teşekkür ederim, beni sen öptün,
Ben uyurken benim alnımdan beni sen öptün
Serinlik vurdu korulara, canlandı serçelerim;
Sen mavi bir tilkiydin, binmiştin mavi ata
Ben belki dün ölmüştüm, belki de geçen hafta
Sen bana çok güzeldin, senin ayakların da"

Ülkü Tamer'in çevresinden olanların yazdıklarında "dost, kültür adamı, iyi insan, ince, alçakgönüllü" sözcükleri ortak nokta. Tümden yaşamın içinde olması, kendiyle barışık olması, çokyönlü olması ozanın saygıyı çağıran yanlarından.
Onun şiirlerinde; mizah gücü, yaşama sevinci, alaysı bakış açısı sezilir. Birçok şiirin­de de çocuk duyarlılığını öne çıkarmıştır.
Onun unutulmaz dizeleri de vardır. Bunları bir şiir bütünlüğü için de değil de özdeyiş gibi anımsarız:
"Hem dersini bilmiyor hem de şişman herkesten" dizesi deyimce, atasözce yerleşmiş­tir Türkçemize.
Kimi ozanlarımız, ilk anımsadıklarım Nazım Hikmet, Attila İlhan, Hasan Hüseyin..., şiiri tanımlayan şiirler yazmışlardır.
Ülkü Tamer de onlardan:

"Şiir gecenin kardeşidir
Gündüzün annesi
Yürekteki büyükbabadır şiir
Şiir örümce­ğin sesidir
Duvarın şarkısı
Duvarcının türküsüdür şiir
Şiir yağmurun deresidir
Saç dip­lerinin teri
Teknelerin taze sancağıdır şiir
Şiir afişlerin çerçevesidir
Harflerin çizgisi
Çıngırağın içindeki madendir şiir
Şiir kamyonetlerin mavisidir
Kamyonların yiğitliği
Faytonların yazılmamış tarihidir şiir
Şiir bakracın çeşmesidir
Kuyunun yolcusu
Kaynağın bekçisidir şiir
Şiir canbazların dengesidir
Hokkabazların seyircisi
Sihirbazların rüyasıdır şiir
Şiir üzümün güneşidir
Elmanın kurdu
Böğürtlenlerin tozudur şiir
Şiir gümüşün simgesidir
Çeliğin yapılışı
Kurşunun çıkışıdır şiir
Şiir çitlerin dikenidir
Tarlanın sürülmesi
Rençberin dalgınlığıdır şiir

Şiir tatarcıkların saatidir
Ateşböceklerinin saniyesi
Tabiatın yıllarıdır şiir

Şiir ölümün gölgesidir
Yaşamanın örtüsü
Çocuğun savunmasıdır şiir

Şiir kumsalın eleğidir
Kayanın tortusu
Mermerin sun­duğu damardır şiir

Şiir uykusuzluğun şiltesidir
Uykunun haritası
Balkonun uyanışıdır şiir

Şiir ateşin habercisidir
Yangının kundakçısı
Yanardağın üstündeki kuştur şiir"

Ülkü Tamer'i okuyanlar bilir. Şiire virgülü eklemişti o.
Virgülün ozanı olarak da bilinirdi. Ülkü Tamer yok, virgül de yok yazınımızda...

MAKALEYE YORUM YAZIN

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


yukarı çık