• 19 Ocak 2013, Cumartesi 13:11
HayrettinGünay

Hayrettin Günay

SAKINCALI YAPITLAR
 2013'ün ilk günlerinde kimi televizyonlara, gazetelere düşen bir haberle ilgili  çağrışımları aktaracağım. Haber başlığı:" STEİNBECK'İN    FARELER ve İNSANLAR'ı İZMİR İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜNCE SAKINCALI BULUNDU."
Simdi öteki illerin denetleme kurulları da harıl harıl çalışıyordur İzmir'den geri  kalmamak için.
Kültür-sanat-yazın tarihimiz "sakıncalı", yasak", "sansür", "ahlaka aykırı" kavramlarının da tarihidir.
Nesimi, Hallacımansur,Yunus Emre, Nasrettin Hoca, Nefi, Namık Kemal, Ziya Paşa, Ahmet Mithat Efendi, Mehmet Rauf, Tevfik Fikret, Manas Destanı, Nazım Hikmet, Sabahattin Ali, Orhan Kemal, Yaşar Kemal, Aziz Nesin, Fakir Baykurt, Can Yücel...gibi niceleri yukarıda tırnak içine yazarak sıraladığım sözcüklerle geçmişten günümüze ilişkilendirilmiştir.
"Hatırı sayılır" bir "divan"ı olan Fatih Sultan Mehmet bile   çok yakın yıllarda "bir profesör tarafından sansürlenerek" yayımlanmıştır.
İzmir'deki yasakçı kurulun Türk Dili ve Edebiyatı öğretmenleri İLK KEZ okumuşlar Fareler ve İnsanları. Büyük olasılıkla Hüseyin Çelik'in milli Eğitim Bakanlığı döneminde onaylanan liseler için YÜZ TEMEL ESER'in   de yarısından çoğunu okumamışlardır.
Türk Dili ve Yazın öğretmenliğinde iki okul (anlayış) var Türkiye'de. Biri öğretmen okulu-Eğitim Enstitüsü -Köy Enstitüsü   öteki de 1950 sonrası İstanbul Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı anlayışı...
Birinci anlayışın geleneğiyle yetişen öğretmenlerin çoğu gazete, dergi, kitap okuru.Bu anlayışın çoğu öğretmeninde Türk ve Dünya yazınına yakın ilgi var.
İkinci anlayışın geleneğiyle yetişen öğretmenlerin çoğunda gazete, dergi, kitap, sanat ürünü ilgisi nedense yetersiz.
İzmir'deki "sakıncalı-yasakçı" kurulun yazın öğretmenlerinin hangi fakülteyi bitirirlerse bitirsinler    ikinci anlayışın "hocalarının" öğrencisi olduklarını düşünüyorum.
Birinci anlayışla yetişen birinin yasakçı bir kurulda yer almayacağını, dahası Steinbeck'in bir yapıtını sakıncalı bulacağını sanmam.
Yıllardır nice öğretmenlerle tanıştım, arkadaş oldum, birlikte çalıştım. İkinci gelenekten gelenlerin 100 TEMEL ESERDEKİ   KEMAL BİLBAŞAR, SAMİM KOCAGÖZ, FAİK BAYSAL, ABBAS SAYAR, YUSUF ATILGAN, SALAH BİRSEL, GOGOL, WİLLİAM FAULKNER, İVO ANDRİÇ, PANAİT İSTRATİ,CENGİZ DAĞCI    adlarını ilk kez duyduklarını gördüm.
Talip Apaydın'ı Avukat Orhan Apaydın sananların yanında Mehmet Akif Ersoy'un "Çanakkale"sini Safahatin "içindekiler" bölümünde arayanları biliyorum.
Fakir Baykurt'tan, Kemal Tahir'den, Necati Cumalı'dan, Selim İleri'den,Tahsin Yücel' den, Orhan Hançerlioğlu'ndan, Oktay Akbal'dan, İlhan Tarus'tan "tek satır" okumayanlar bile var.
İstanbul'da bir okulda da   Jose Mauro de Vasconcales'un Şeker Portakalı'nı öğrencisine okutan öğretmene soruşturma açılmış.
Yıllar önce Görele'de adına cadde, ilkokul bulunan yurdumda eğitsel çalışmada Hasan Ali Yücel'i anlattığım için ben de soruşturma geçirmiştim (1986). Bir arkadaşımız da İnce Memed'i  okuttuğu için benimle aynı duruma düşmüştü (yükselmişti).
İlkokulda, ortaokulda, lisede birinci anlayıştan gelen Türkçe, Türk Dili ve Edebiyatı öğretmenlerim olduğu için şanslıyım. Trabzon F.E. enstitüsü de nitelikliydi.
Bizim yazarlarımızı da Dünya yazarlarını  da ortaokul-lise yıllarında  okudum önemli ölçüde.
Steinbeck'i de tüm çevirileriyle okudum lise yıllarımda. Çoğu Varlık'ın, Remzi'nin, Bilgi'nin yayınıdır bendeki Steinbeck'ler.
1955 baskılı (Varlık, Muzaffer Reşit çevirisi) Fareler ve İnsanlar'ın ellinci sayfasına not düştüm bu bölümün sakıncalı bulunduğuna  gönderme yaparak.
Yasakçı anlayışın "kurulcuları" iyi  ki okumuyorlar. Okusalardı 100 Temel ESERDEKİ Yunus Emre'yi, Divan Şiirinden Seçmeleri(Nedim'den, Zati'den dolayı), Halk Şiirinden Seçmeleri(Karacaoğlan güzellemelerinden dolayı), Ömer Seyfettin'i (Beyaz Lale'den dolayı), Memleket Hikayeleri'ni(Yatık Emine'den dolayı), Eskice ve Oğulları'nı ( son sayfalarından dolayı), Orhan Veli'yi, Mevlana Mesnevi'sini (4.cilt 283, 5.cilt 111'den-Velet İzbudak çevirisi-dolayı) sakıncalı bulurlardı.
Bereket versin Mesnevi'yi bile okumamışlar...

MAKALEYE YORUM YAZIN

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


YAZARLAR

tümü
yukarı çık