• 05 Şubat 2012, Pazar 8:48
HayrettinGünay

Hayrettin Günay

MEHMET SEYDA ÜSTÜNE
Öyküleriyle romanlarıyla yazınımızda  üretken  bir   yazar olarak bir  zamanlar  okunan, bilinen bir addı  Mehmet  Seyda.
1919'da İstanbul'da doğmuştu. Antalya'da tamamlamıştı ilköğretimini. Pertevniyal Lisesi'nde   öğrenciyken yarıda bırakmak zorunda kalmıştı   öğretimini.
1937 sonrası Zonguldak-Ereğli Kömür İşletmelerinde Şeflik, Merzifon Halk Sandığında Şef Yardımcılığı, İstanbul Belediyesi'nde Eğlence Yerleri Kontrolörlüğü yapacaktır.
Mehmet  Seyda, 1960'ta Basın İlan Kurumu'na    girer.1975'te  emekli  olur bu  kurumdan.
13  Temmuz 1986'da yitirdiğimiz yazarın    yaşamında tutukluluk, sürgünlük, cezaevi yılları da    vardır. Bu yıllarda genelde takma adlarla görülür dergilerde.
1937'den  sonra Ses, Küllük, Yeni Ses gibi    dergilerde şiirleriyle duyurur adını. Toplumcu gerçekçi çizgide  kendini  bulmaya çalışan gençlik ürünleridir    bunlar.
Yücel'de, Yeni Adam'daki ürünleriyse    öyküdür. Bunları Tan'da, Yedigün'de, Akşam'da yayımladıkları   izleyecektir 1958'e  dek.
1958 Mehmet  Seyda  adının yazınımızda onayı   anlamını taşır: Cumhuriyet gazetesinin düzenlediği yarışmada Ne  Ekersen  adlı   romanıyla  üçüncü   olur.
Ne Ekersen, güncel konuları yansıtır. 1950-1955 yıllarında geçen olayların anlatıldığı romanda Fatma, Muhsin; İstanbul, basın yayın çevresi aydın gözüyle    aktarılır.
Şeyda 1960 sonrasının üretken, ünlü   yazarıdır. Öyküleri, romanları; gazete, dergi yazıları, anıları, bunların çoğunun okuyucuya yapıt olarak ulaşması kanıtıdır    bunun.
Zonguldak   Hikayeleri, Beyaz   Duvar, Başgöz  Etme    Zamanı, Oyuncakçı Dükkanı, Garnizon'da Bir Olay    yapıtlarıyla öykücülüğün geleneksel tekniğine, olay    öykücülüğüne, bağlıdır.
Sonraki yazdıklarında  özellikle Anahtarcı Salih'te Çehov'la başlayan, Amerikan yazarı W.Faulkner'in yenileştirdiği, geliştirdiği durum öykücülüğünün örneklerini  verir.
Altı   öykü   vardır   Anahtarcı  Salih'te: Hastalar'da, bir  Fenerbahçe-Galatasaray maçı sonrası çıkan tartışmada Rizeli işportacı, Tahsin'in arkadaşını   bıçaklayarak öldürüşü öyküleştirilir. Satıcının Ölmesinde; bir satıcının meslek   başarısı, İçki  Kumar   Fuhuş'ta;Ereğli    Kömür İşletmesi'nde çalışan bir  küçük memurun ozanlık yönünü  de vurgulayarak tipleştirmesi, Baba'da uygunsuz davranışları olan bir yaşlının sinema locasında öldürülüşü, Casus  Karpuz'da,cezaevinde  geçen bir olayı anlatır.
Anahtarcı Salih'te  de   cinselliği  platonik düzeyde kalan kişilik  bozukluğu içindeki Salih'i yansıtır Mehmet   Şeyda.
Yaş  Ağaç, Cinsel Oyun, Süeda Hanım'ın Ortanca    Kızı, Yanartaş, İhtiyar  Gençlik, Ne Ekersen, Birgün Büyüyeceksin, Köroğlu, Sultan   Döşeği, Nemrut  Mustafa, İçe Dönük ve Atak Gerçek Dışı  Mehmet Şeyda'nın roman verimleridir.
Yaş   Ağaç   köklü   bir    ailenin son  bireylerinin öğrencilik yıllarını  yansıtır.
Cinsel   Oyun Yaş  Ağaç'ta   anlatılan  aile   bireylerinden  ikisinin öyküsüdür.
Süeda Hanım'm  Ortanca  Kızı, Cinsel Oyun'un kişilerinden Mehlika'nın eksen alındığı  bir romandır.
İhtiyar   Gençlik'te yazar daha önceki yapıtlarında da yer verdiği Osman'ı romanlaştırır.
Bir Gün Büyüyeceksin Şeyda'nın çocuk  romanı  emeğidir. 1964'te Doğan Kardeş  Çocuk Romanları Yarışmasında birincilik almıştır.1919'da İstanbul'da doğan Osman'ın ilkokula başlamasına kadarki   yaşamını   anlatır. Anlatılanlar İstanbul, Düzce, Afyon, Uşak yerleşim  birimlerinde  geçer.
Köroğlu, adından  da  anlaşılacağı üzere destan-roman  sayılmalıdır.
Nemrut Mustafa, bilinen tarihsel olayın Mehmet  Şeyda  eliyle tarih romanımıza katkısıdır.
Gerçek Dışı  da tarihsel  romandır.
İçe Dönük   ve Atak 1974 TDK   Armağanı  kazandırmıştır Mehmet   Şeyda'ya.
Yanartaş(1970) yazınımızda tektir konu yönüyle.Zonguldak'ı, kömürü, kömür işçilerini yansıtır. Bambaşka bir tekniği vardır romanın. Roman dışı öğeleri bile alır Yanartaş'a Mehmet Seyda. Bu romanı bizim Jerminal'imizdir denebilir.
Bunca ürünüyle Edebiyat Dostları adlı önemli anı-yaşamöyküsü yapıtıyla yazınımızı çeşitlendirmiş Mehmet Seyda'nın okunmaması, unutulması üzücü...

MAKALEYE YORUM YAZIN

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


yukarı çık