• 06 Mart 2015, Cuma 16:09
HayrettinGünay

Hayrettin Günay

GÖRELE'DEKİ OYUNLAR(13)
 Kolçak; Kolçak, golçak, golçag, kolçağ, koldakmaç, kolkaç, kolkan, kolluk,  kolçak, kolşag konşak,konşag gibi sözcülerle eş anlamlıdır.Kol-çak,gol-çag biçiminde türemiştir. Türkçe Söz­lük, Etimoloji Sözlüğü, Derleme Sözlüğü bu kullanım biçimlerini benzer anlamlarla açıkla­makta: "Ceket, gömlek ya da elbise kollarının kirlenmesine engel olmak için bilekten dir­seğe kadar geçirilen eğreti kolluk", İnce çubuktan örülmüş yandan kulplu büyük sepet." "Eskiden gelin giysilerinin kollarına yapılan sırma, işlemeli süs. "Pamuklu, içlik, cepken gibi kolsuz giyecekler." "Eldiven, kirman eğirirken kola sarılan yapağı, küfeyi taşımak için bağlanan ip.”Çobanın uyurken koyunların kaçmasını önlemek için kullandığı özel ip."
Bu açıklamalardan sondakilerin anlam çeşitlenmesiyle oyun aracı kolçağa dönüştüğü açıktır.Bu oyun aracı 1960'lı yıllara dek yöremizde ekilen, liflerinden keten gömlek, işlik, don,uçkur, şerit üretilen ketenle kendirle ilgilidir.
"Benden bir iki yaş böyüglerin oyunuydu.Kendür iblerinden iki gulaca yakın uzunlugda epi galınca, dudma yeri sarulu, serd, burdan aşası tel tel uzun liflerden oluşudu. Gendüne golçag yapan gençler malenin alanlarında, yügseg yellerinde toplanudu. Golça sağ elleriyle sıkıca gavrarlar, gollarını guvvedlüce çevürüller golçag havada dönerken birdenbire gollarını bi geriye çekellerdi golçag ben diyim tüfeg gibi paddardı: şşııırraaavvvv...Bu ses golça olanların gatılımile ardı ardına paddiyib giderdi.Bi paddama, ses şenline dönüşürdü. Paddama sesleri dere boyunca yankulanudu. Mezellig yanındaki Cindaşı'nda golçaglar paddince ta gaşulardan Boçalu'dan, Devge'den, Anag'dan, Haydallu'dan golçaglariyle gençler gaşulug verüdü."
Topaç: Top-aç biçiminde türemiş çok anlamlı sözcüklerdendir. Oyun aracı olarak günümüz­de de yaygın olmasa da varlığını sürdürüyor. "İlgokul yıllarımda topaç çevürdüm. Yanılmıyusam üçüncü, dördüncü, beşinci sınıflarda topacım vardı. İlg gullandum topacı bobam yabmışdı.Babamın yabdu çaşuda satılanlardan az daha iri olmuşdu. Babam topacımı yaparken ben de coşguyle unu izliyudum. En son yabdu topacın dönerken yere değdü sivri uca çiviye benzer gara bişi çagmışdı.Baba bu ne dedümde, gabara, demişdi. Sora güzel de bi ip hazırladı,önce gendü addı topaçı,çevürdü,ben sevincimden uçuyudum.Bana da öreddi topaca ipi sıkıca sarıb yere admasını.Ben de bi iki uraşdan sora çevürmiye başladım.Üçdeyidim. Okula götüdüm topacı,arkadaşlarımla ben de çevürmiye başladım.Biz okulun gapısında topaç çevürüke bize ba­kan, gaşumuzda duran güçüg arkadaşlar da vardı.Ben bi seferinde ipi iyi saramadım galibe topacı atar admaz doru arkadaşın gafasına vurdu. Hafif zedeledi vurdu yeri. Aladı arkada­şımda azına geleni söledi, ben addan aldım, yatışdıdım."
"Topaç çevürüken birbirimizle yarışudug.Aynı anda atardug topacı yerde dönmiye başlardı,en uzun süre dönen topaç birinci oludu,böle oynip giderdüg,elenüdüg."
"Bazan da tebeşürle bi böyüg yuvallag çizerdög. Topaçlarımızı u yuvallan içinde çevürüdüg.Yuvallan dışına çıkan topaç oyun dışı galudu.Bölece oyun sürüb giderdi.Topaç vızıldiyereg,vızır vızır dönerdi."
Bu oyun aracı için topaç sözcüğü kullanılır.Yıllar içinde derlenen sözcüklere baktı­ğımızda öteki bölgelerde sözcüğün varsıl eş anlamları var: “ayı,bozanak,çıttır,cızdırak, coz,çevirgen,dana,değirme,deleme, delemen, delese, deneme,deveme,develeme,dozillik,dölenbek, döndirek, döndürek, döndürü k, dönek, faka, fıça, feşel, fıççı, fırman,fırça,fırfır,fırfıra, fırfırık, fırık, fırıncak, fırla, fırınleş,fırteleş,fiççe, firtak, kirildik, kobak,hodak, iştiban, katır, kırgış, kırıştak, kirildik, kobak, köşek, küsse,lok,matak,mılı,mırak,momo,mozik, muçu,muşkuldak,pımpır,pırla, pırlak, pırlangıç, pırlangaç,sohur,sözünek,şamalık, şabak, tırıldak, tentürük,tırlak,tintini, titrek, toka, tostot,vızırdayak. "
Ok: "Og yapardug.Ham üğüm sürgününden,çed sürgününden yapardug.Bıçag kullanudug.İp kullanudug. Yayı yabdugdan sora admiye ince sürgünlerden og yapardug. Bunu bi hedefe atardug,hedefi vurmuyi çaluşudug,kim çog vurursa hedefi u birinci oludu, böle yarışarak elencelü zaman geçürüdüg."
İp Atlama:"Daha çog gızlar oynasa da bazen garma da oynardug.Yanan sayı gaybederdi." 
Mendil Kapmaca:"İlgokul yıllarında mendil gabmaca oynardug.Gızlar da,erkekler de oy­nardı.Hızlı,devinümlü,mendili gapıp gaçmayı,yakalanmamayı amaçladumuz içün yorucu ama zevklü bi oyundu."

MAKALEYE YORUM YAZIN

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


YAZARLAR

tümü
yukarı çık