• 08 Eylül 2012, Cumartesi 9:43
HayrettinGünay

Hayrettin Günay

GÖRELE ŞIRIP HAVASI
 Türk halk bilimi, türkülerimiz için çok önemli bir alan olan Giresun-Görele'nin önemli havalarından biri de ŞIRIP HAVASIDIR.
Şırıp Havası, günümüzden aşağı yukarı yetmiş yıl önce derlenmiştir.
Ankara Devlet Konservatuarı'nın 1943 yılı gezilerinde Görele kemençesinin gelmiş geçmiş en büyüğü, kurucu adı KARAMAN'dan derlenenler arasında Şırıp Havası da vardır.
1 Ağustos 1943'te Karaman'dan (1878-1964) derlenenler:
1.Şırıp Havası (Horan, Derin Obadan Gelir)
2.Divan (A Canım)
3. Bir Horan
4. Memeler
Bu derlemelerde; Karaman'ın ili, ilçesi, köyü de GİRESUN, GÖRELE, KARADERE biçiminde yazılmıştır. (Armağan Elçi, Muzaffer Sarısözen, Hayatı, Eserleri ve Çalışmaları, Ankara 1997, Kültür Bakanlığı Yayınları. Salih Turhan-Erdoğan Al tın kaynak, Giresun Türküleri ve Oyun Havaları)
Başta Karaman'ın torunu kemençe sanatçısı Ahmet Ala olmak üzere Görele Sağlık Köyü Haydarlı Köyü, Maksutlu Köyü, Karadere Köyü, Cillioğlu Mahallesi'nde yaşayan, Karaman'ı yakından tanıyan yirmiye yakın kişiyle konuştuktan sonra, konuştuğum kişileri sözlü kaynak olarak benimsemiş, Karaman üstüne adlı çalışmayı (Karaman'la ilgili yayımlanan ilk yazıdır.) Görele Lisesi dergisinde, Yeşilgiresun Gazetesinde yayımlamıştım.
Bu yazıda Şırıp Havası için şunları aktarmıştım.
“Şırıp Şırıp Oyun Havası da Karaman'ındır. Farklı çalış tekniğiyle, hızlı ritmiy­le her ustanın çalabileceği bir ezgi değildir Şirip Şırıp. Horan oynanırken geçilir Şırıp Şırıp'a. Karaman dışında hiçbir kemençecinin oyun sırasında bu ezgiye geçemediği söylenir, yaşlıların, yaşlı kemençecilerin tanıklığıyla.”
Eski, özgün, gerçek Görele ezgilerinin-horanlarının yaşları ellinin üstünde olan Görele kemençecileriyle Görele horancıların yaşamında yer aldığı, genç kemençecilere genç horancıların yaşamında yer almadığı bir gerçek.
Belgeliğimizde ŞIRIP Havası var. Karaman'ın öğrencilerinden DURKAYA'nın çalıp söylediği Şırıp Havası, Durkaya'nın öğrencisinin Katip Şadi'nin çalıp söyledi­ği Şırıp Havası, Karaman'ın, Hacıali Özdemir'in çok yakın çevresinde yetişen Sami Günay'ın çaldığı Şırıp Havası.
Konservatuarı bitirerek yüksek lisansa başlayan Tirebolulu Mehmet Gündoğdu'nun çalıp söylediği Şırıp Havası, Tonyalı (Yanılmıyorsam) konservatuvarlı Mustafa Şafak'ın klipte söylediği Şırıp Oyun Havası.
Karaman'ın çalıp söylediği,1943 derlemesine ulaşamadığımız için elimizdeki en eski belge Durkaya'nın kasedi.
Durkaya (1912-1989)'nın çalıp söylediği Şırıp Havası'nın sözleri:
Oy tepe üstünde tepe
Kulakta altın küpe heeey...
Gucağında uyusam
Öpe yüzünden öpe şırıp şırıp...
Oy Giresin Giresin
Geldi seni göresim can can...
İpek mendil olasın
Cebimde guruyesin şırıp şırıp...
Durkaya'nın çalışı da söyleyişi de olağanüstü.
Katip Şadi'nin çalıp söylediği Şırıp Havası'nın sözleri:
Haburası neresi
Ören obası Ören can can can can 
Yar ile gonuşuyuk
Kör olsun bizi gören can can can can şırıp şırıp şırıp şırıp şıppan şıppan…
Haburadan aşağa
Usul yavaş: giderim
Söylenen kelemlere
 Çok teşekkür ederim can can can can...
Haburası neresi
Ören can can can can…
Haburadan aşağa 
Yolum buğdalıkdandır 
Ölüyorum çiçeğem 
Bilir sevdalıkdandır
Kemençemin üstüne
Teller asılı teller
Yine aklıma geldi can can can can can..
Konuştuğumuz günler can can can can can şırıp şırıp.
Görele kemençesi, kemençe türküleri., .için çok önemli bir sanatçı olan Katip Şadi (1938) kendi biçemiyle yorumuyla etkili, başarılı seslendirmiş Şırıp Havası'nı.
Çok önemli kemençeci, Görele kemençesi için önemli kaynak Sami Günay'da kendi biçemiyle, kemençe ses anlayışıyla çok başarılı çalıyor Şırıp Şırıp'ı...
Görele kemençesi üstüne çalışan, Görele kemençe biçemiyle çalan genç yetenek sanatçı Mehmet Gündoğdu DURKAYA'nın "kaydına” tam tamına uyarak seslendirmiş Şırıp Havası'nı.
Mustafa Şafak'ın Şırıp Havası klibindeki sözler:
Oy tepe üstünde tepe 
Kulakta altın küpe 
Uyusam kucağında
Öpe gözünden öpe hop hop hoppa (Mehmet Gündoğdu, kemençeyi çalan.)
Oy denizin ortasında 
Var adalar adalar 
Kucak eddük yar ile
Çiçek açtı odalar ooh ooh yaşşa hop hop hoppa (Mehmet Gündoğdu)
Oy ne dumanlı dumanlı 
Kadırganın başları Yayıldı gucağıma
Sevdiğimin saçları e he he (Mehmet Gündoğdu)
Oy kemençenin telini 
Ben eklerim eklerim 
Kadırga pazarında 
Yarim seni beklerim...
Klipte kemençeyi yanılmıyorsam Mehmet Gündoğdu çalıyor. Şırıp Havası'nı da türkücüye Mehmet Gündoğdu'nun verdiğini ya da türküyü okuması için Mustafa Şafak'ı yönlendirdiğini düşünüyorum.
Gelelim eksikliklere:
Sözlerde kimi sözcüklerin söylenişinde GÖRELE AĞZINDIN çıkılarak Trabzon ağzına kaçılmış. Türkü, hava Görele havası olduğuna göre GÖRELE AĞZINA uyulmalıydı.
Elimizdeki, Mehmet Gündoğdu'nun da bildiği kaynaklara göre dörtlük değişiklikleri olmuş.
Dahası yukarıda da belirttiğim gibi belgeci olarak Karaman'dan derlenen bu havada Karaman'ın adı geçmemiş. Özgün hava yetmiş yıl önce Karaman'dan derlendiğine göre bir tümceyle bu belirtilmeliydi. Hem kemençenin gelmiş geçmiş en büyüğüne saygı gereği hem de yasa gereği.
GÖRELE ŞIRIP HAVASI çok güzel, çok etkili, kitleleri etkileyecek bir hava. Görele Kemençe Derneğinin kurulduğu aylarda TRT TRABZON RADYOSU'nda Görele'den iki saatlik bir canlı yayına katılmıştık. Görele Belediye Başkanı Ertuğrul Melikoğlu, Başkan Yardımcısı Yunus Gülşen, ünlü, önemli kemençeci Katip Şadi, genç yetenek kemençeci Haşim Torun'la birlikte. Görele halk biliminin, kemençesinin, kemençe kültürünün söyleşilerle, kemençeyle, türkülerle anlatıldığı zevk alarak konuştuğum, konuşulanları, çalınanları, söylenenleri dinlediğim yapımcılara göre de çok başarılı bir izlenceydi. O izlencede Haşim Torun'a ŞIRIP Havamızı çalıp söyletmiştik.
Nice Görele türküsü, ezgisi gibi ŞIRIP HAVASI de çok önemli. Korkum bu özgün havamızın yozlaştırılması, değiştirilmesi, bizden yabancılaştırılması.. Görele kültürü üstüne yazanların bu konuda da belgeli, uyarıcı yazılarla ezgilerimize, türkülerimize... omuz vermeleri gerekiyor.
Bu konuda Sağlık Köyü Muhtarı Ahmet Torun'un (emekli eğitimci) köy sitesindeki yazdıklarına da en az okuyarak destek verilmelidir.

MAKALEYE YORUM YAZIN

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


yukarı çık