• 21 Haziran 2019, Cuma 16:51
HayrettinGünay

Hayrettin Günay

GÖBEKLİTEPE (3)

14. Malatya'ya yöneliyoruz. Abdalboğan Geçidi. Bu yıl kar görmedik Görele'de. Burada, burada görecekmişiz. Sulu kar, kara dönüştü. Yağışlı yolculuğun tadı kendine göre, Bizim böyle yolculuklarda aldığımız tatlar var. Cam silecekleri gidip geliyor. Cama yapışı­yor kar taneleri. Ayrıntıyı, görüntüyü kaçırmıyoruz. Mehmet Çolak boyuna fotoğraf çeki­yor. Nihat'la ben bir sonraki dönemecin sunacağı görünümlerin düşleriyleyiz. Bekir Öztürk yağışlı, karlı yol özeniyle sürüyor aracı...
Hekimhan 30 km. Sağımız solumuz çiçekli kayısı bahçeleri. Malatya toprakları kayısıy­la özdeşleşmiş. Giresun fındığı neyse Malatya kayısısı da o. Anadolu kent ekini, tarım, meyve dağarcığımıza göre aşısızına zerdali denen kayısı, 1938'den başlayarak devlet eliyle deneme, üretme bilimselleşiyor. Bu yıllar Giresun için de geçerli. Fındıkta üreti­cilerin örgütlenme çalışmaları başlıyor. Fiskobirlik. Fiskobirlik doğuyor. Atatürk, Türki­ye Cumhuriyeti tüm alanlarda bilimselliği, çağdaşlaşmayı, uygarlığı somutlaştırıyor.
Malatya Akçadağ'da kurulan Akçadağı köy Enstitüsü yalnız eğitimde değil üretimde de öncü oluyor. Enstitü, 1940'da Adana - Malatya demiryolu Üzerinde Akçadağ'da kurulmuş.
İki yıl Hamidiye Kışlası denen yerde barınmış. 1942'de 3.000 dönümlük yerine taşınmış.
1941 yazında başlayan çalışmalara 500 Öğrenci, 100 eğitmen, 20 öğretmen katılmış.
Önce yollar yapılıyor. 8 km künk döşeniyor. İçme suyu getiriliyor. 5 km kanalla tarım suyu getiriliyor. Üç öğretmenevi yapılıyor. Okul yapısıyla... 1942'de ikinci okul yapısı. Yatakhane, fırın, işlik, yemekhane, çamaşırlık, aşevi, ambar, elektrik santrali, beş öğretmenevi daha. Elektrik santrali 1.5 km ötedeki Sultansuyu üzerine kuruluyor...
1940'da 8.000 meyve fidesi dikiliyor. 30.000 kavak. Kayısı. Kayısı fideliği kuruluyor. Köylere aşılı fide dağıtılıyor. Eğitim, üretim için yapılıyor. Malatya kayısısında "köy enstitüsü anlayışlının birikimi, anısı var. Burayı bitiren öğretmenler bölge köy­lerini geliştiriyor, çağdaş üretimle buluşturuyor, uygarlık yarışmasında bilinçli, birey köy, toplum oluşturmaya çalışıyor.
1943'te Akçadağ Köy Enstitüsünün 600 öğrencisi Malatya'dan, Mardin'den, Urfa'dan, Tunceli'den, Elazığ'dan alınan köy çocuklarıydı.
Enstitünün 1946'da 800 öğrencisi oldu. Derslikler, işlikler. Spor, müzik çalışmaları. Enstitü kitaplığı, sınıf kitaplığı. Yapıcılık. Demircilik. Marangozluk. Bölge için eğitim üretim. Üretim tüketim kooperatifi... Akçadağ dergisi...
Beşikdüzü Köy Enstitüsünün de içinde bulunduğu 21 örnek eğitim kurumu 1946'dan son­ra üretici yönünü yitirmeye başladı. "Başladı" uygun olmadı. "Başlatıldı." Yavaş yavaş sıradan öğretmenokuluna dönüştürülecekti. 1950'li yılların ortalarına doğru kapatıldı, önce öğretmenokulu sonra da lise oldu... Cumhuriyet'in dünya çapındaki eğitim üretim atılımı iç, dış baskılarla bitirildi. Olan, olan ülkeye oldu. O günden bu güne nice eğitim öğretim uygulamaları bir türlü çözemiyor "eğitim çıkmazını."
Sağımızda solumuzda yer alan çiçekli kayısı bahçeleri kimbilir adı çoktan unutulan hangi eğitimcinin, Akçadağlı eğitimcinin emeğini, sevincini, mutluluğunu, anılarını saklı­yor... 
15.15.Hekimhandayız. Biraz dolaşıyoruz yağmur altında. Gezdiğimiz yerler eski üskü bir ilçe izlenimi bırakıyor. Taş yapı Hekimhan. Düğün Salonu önündeyiz. Taş yapı Hekimhan bu işleviyle sürdürüyor yaşamını. Düğün var... Kalabalık. Renk renk giysiler. Bizimkiler çay içmeden olmaz. Tutturdular burada içelim çayı diye. Tamam. Yer arıyoruz. Yağmur kara dönüşmek üzere. Saçlarımız ıslandı. Çay ocağı arıyoruz. Bulamadık, diyecektim. Bulduk... Hışır bir yer. Çayları beğendi arkadaşlar. Benim için değişin bir şey yok. İçmesem bile olur,
Taşhan'ın yanında Mehmet Ali Paşa Cami'si var.
- Neyiniz var, neyiniz ünlü ?
- Cevizimiz. Ceviz yurduyuz, ceviz diyarı.
- Kaça alır satarsınız?
- Sonbaharda tenekesi yüz lira.
- Kaç kilo teneke ?
- Yedi sekiz.
15.30. Hekimhan'dan çıkıyoruz. Yağış arttı iyice.
Yol ayrımı, Arguvan 40.
Bekir Öztürk'ün seçtiği türküleri dinleye dinleye gidiyoruz. Arguvan. Arguvan...
- Nesi ünlü
- Türküleri...


MAKALEYE YORUM YAZIN

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


yukarı çık