• 02 Kasım 2014, Pazar 9:37
HayrettinGünay

Hayrettin Günay

GİRESUN ÜSTÜNDE VAPUR BAĞRIYOR(2)
 "Ama, dün gece söylediği bir Giresun türküsündeki yanlışlık dikkatimi çekti: Türkünün aslında:
Atma Hakkı atma pişman olursun Abdal Beylerine düşman olursun dendiği halde, Ümit Tokcan:
Atma Hakkı atma pişman olursun Giresun Beylerine düşman olursun şeklinde okudu.
1930'lu yıllarda, Bulancaklı Eşref Bey'in öldürülmesi üzerine bir ağıt olarak yakılan bu türkünün, yıllar sonra "Abdal Beyleri" deyimi niçin "Giresun Beyleri" olarak değişti­rilir, anlamak mümkün değil.
Otuzlu yıllara dönelim.
Giresun'da fındık kırıcılığı yapan Eşref Gedikali, ortağı "Bızdık" ayamalı Hakkı Özalp tarafından, işyerinde tabancayla vurulmuştur. Çocukluk günlerimin Giresun'unda en çok konuşulan bir konu olmuştu bu olay.
Eşref Beyin, bir iş anlaşmazlığına mı,yoksa bir gönül öyküsüne mi kurban gittiğini, yıllarca suren dava sonunda da ortaya çıkmamıştı.
Söylentiye göre Eşref Bey ölürken:
"Amelebaşı Zeynep her şeyi biliyor" demişti.
Kayadibi köyünden, güzel bir kız olan ve konuşurken çokça "Hasbacım" dediği için "Hasbacım Zeynep" olarak bilinen Zeynep Bacı,bizim eve de sık sık gelip giderdi. Mahkemede nasıl tanıklık ettiğini büyüklerimize ayrıntılarıyla anlatışlarını hala anımsarım. Çünkü bir çocuk merakıyla, kendisini belki büyüklerden daha yoğun bir ilgiyle dinlerdim.
Bızdık Hakkı cezaevine girdiği ilk günlerde, Bulancaklı bir hükümlü tarafından bıçak­lanarak hastaneye kaldırılmıştı. Sonra yeni bir saldırıya daha uğramasın diye, birtakım önlemler alındığı söylendi.
Eşref Bey için yakılan ağıtı, kim yazmış, kim bestelemişti, bilmiyorum. Sanki öyle kendi­liğinden ortaya çıkmıştı.Plakları basılmıştı. Yanık sesli bir türkücü, saz eşliğinde, hü­zünlü bir eda ile "Atma Hakkı atma.." dedikçe içim bir tuhaf olurdu.
Türküde adı geçen "Abdal Beyleri" bizim kilerdi. Dedem, babam, büyük amcamın çocukları, torunları.O yıllarda hemen tamamı Piraziz'de oturan Tiraliler. Piraziz'in halk arasındaki adı "Abdal" idi. "Piraziz Abdal Dede"den geliyordu bu ad. Piraziz'i yüzyıllardır yurt edin­miş Tiraliler de Abdal Beyleri olarak tanınıyordu.
Sonradan İstanbul'a göç eden Hakkı Özalp,uzun sürmeyen mahpusluk yıllarının ardından Giresun'da oturduğu günler hep tabanca taşırdı. Belki tüm yaşamı, Gedikaliler tarafından Eşref Beyin intikamı alınacak korkusuyla geçmiştir diye düşünüyorum.
Büyüdüğümde, özellikle politikaya atıldığım yıllarda,kendisini tanımış, çocukluğumda kafamda canlanan imgesine hiç uymayan, anlayışlı, halim selim bir insan olduğunu görmüş­tüm.
Türküdeki "Abdal Beylerine düşman olursun" sözleri, türkücünün, Tiraliler ile Gedikalilerin akrabalığını bilmesinden ya da Eşref Beyi Abdal Beylerinden sanmasından kaynaklanmatadır.
Önemli olan ve üstünde durmak istediğim nokta şu: Bir türkünün sözleriyle oynamak, hiç­bir biçimde mazur gösterilemez. Toplumbilim açısından,ileride başvurulması çok olası bi­rer belge olan türkülerde,yapılan her değişiklik bir belgeyi yok etme niteliği taşır.
Nitekim, Karadeniz tarihinin hiçbir döneminde, Giresun Beyleri,Ordu Beyleri diye tapı­nan bir topluluk,bir aile ya da kişiler olmamıştır. Üstelik Giresun'un yerlisi Hakkı  Özalp'ın, Bulancaklı Eşref Gedikali'ye kurşun sıkmakla, Giresunlulara değil,olsa olsa Bulancaklı Gedikali'ye, onların akrabaları Tiralilere yani Abdal Beylerine düşman olması söz konusudur. Bir sözcüğün bilgisizce değiştirilmesi, türkünün nasıl da anlaşılmaz bir hale girdiğini apaçık göstermiyor mu?
Bütün bunlar yetmiyormuş gibi, "Abdal" yerine "Giresun" deyince dizenin vezni de bo­zulmaktadır.
Neresinden bakarsanız bakın, yakışık olmayan, sorumsuzca bir davranış.
Piraziz:13 Ağustos 1990. "

MAKALEYE YORUM YAZIN

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


YAZARLAR

tümü
yukarı çık