• 25 Ağustos 2013, Pazar 10:11
HayrettinGünay

Hayrettin Günay

GİRESUN MÜZİĞİNDE ETKİLEŞİM(11)
 Görele'de kemençecinin "olgunlaştığını" gösteren ölçülerden biri TUZCUOĞLU, CEZAYİR… havalarını düğünlerde, çeşitli etkinliklerde, topluluk önünde, usta kemençecilerin yanında çalma yürekliliğidir.
Tuzcuoğlu gibi Cezayir de Görelenin çok önemli ezgilerindendir.
Çok erken yaşlarda ayrımsadım, sevdim, dinlemeye doyamadım Cezayir'i. Yıllardır etkilendiğim bu havayla ilgili not tuttum,belge topladım;Cezayir'i çalıştım,onun onlarca çatalını öğrendim.
Cezayir havalarının beş yüz yıllık bir geçmişi var...Bendeki izi YEMEN, KERKÜK türküleri BALKAN, TRAKYA türküleri, ezgileri gibi...
Afyonkarahisar'da, Antakya'da, Yozgat'ta, Çankırı'da, Bursa'da, Konya'da, İzmir'de, Aydın'da… yaygın Cezayir (Cezayir Havalarının Milli Kültürümüzdeki Yeri, Niyazi YILMAZ, Afyonkarahisar Sempozyum Bildirileri, 2000).
Görele Cezayir başta olmak üzere öteki Cezayirlerin de çoğunu dinledim. Tümü de bir kaynaktan fışkırmış gibi. Kaynak bir "marş" olabilir.
Cezayirlerin kimileri sözsüz, salt ezgi olarak sürdürüyor işlevini. Kimileri de türküye dönüşmüş.
Kimi bölgelerde Cezayir, gelini evden çıkarma havası...
Görele'de Cezayir havası, düğüne gelenleri karşılamada çalmıyor. Gelenler uygun bir yere oturtuluyor. Kemençeci/ler onların karşısında çalıyor Cezayir'i. Ezgi bittikten sonra gelenler "hoşlanıyor." Gelenlerden uygun biri, çalgıcılara sevinmelik veriyor...Cezayir'in Görele'deki işlevi bu.
Cezayir'in Görele'de bir çatal oluşturması, gelenekselleşerek düğüne gelenleri karşılama havasına dönüşmesi hangi yıllarda başladı? Bilemiyoruz...Bölgenin bilinen ilk kemençecisi 1930 doğumlu Tuzcuoğlu da bu gelenek içinde miydi? Bilemiyoruz...Tuzcuoğlu çaldıysa öncesinin olduğu kesin...
Bildiğimiz 1978 doğumlu Karaman'ın (Halil Kodalak) bu gelenek içinde düğünler yaptığı.
Cezayir'i ustası Tuzcuoğlu'ndan mı öğrendi yoksa kendisi başka yerden getirerek Görele'ye mi uyguladı? Tartışılabilir.
Şimdilik Karaman'ın düzenlemesi olarak bakıyoruz Cezayir'e.
Cezayir'in yaygınlığı konusunda yazınsal yapıtlarda da ipuçları var. Şevket Süreyya Aydemir'in Suyu Arayan Adam adlı önemli yapıtını okuyanlar, yapıtta Cezayir'le de karşılaşacaktır...
Görele Cezayir'in türküsü(sözleri) yok. Sürekli böyle miydi, yoksa sonradan mı unutuldu sözler? Araştırmaya değer…Cezayir türkü sözlerine Antalya'dan örnek:
Cezayir'in yüksek olur evleri
İçindedir ağaları beyleri Sultan Cezayir
Türkçe de bilmez Arapçadır dilleri
Sokakları mermer taşlı
Güzelleri hilal kaşlı
Hep bakışlar bize karşı
Sultan Cezayir vay aman aman 
Bir gemim var salıverdim engine 
Şimdi de rağbet güzellere zengine 
Verin kızı menendine dengine
-K-
Gel koyunum sana çanlar takayım 
Sen sallan da ben boyuna bakayım 
Ah anasız bacısız nasıl yatayım
-K-

MAKALEYE YORUM YAZIN

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


SON DAKİKA HABERLER

yukarı çık