• 09 Haziran 2013, Pazar 10:03
HayrettinGünay

Hayrettin Günay

GİRESUN MÜZİĞİNDE ETKİLEŞİM (I)
 Giresun halk müziğinde etkileşimin işleneceği bu çalışmada, Giresun halk müziğini üç bölge olarak ele alacağız. Giresun, Görele, Şebinkarahisar-Alucra.
Etkileşim sözcüğünün anlamından yola çıkarak anılan yörelerin karşılıklı olarak birbiriyle ilişkisini örnekleyeceğiz.
Giresun, Görele, Trabzon, Ordu, Karadeniz halk müziği üstüne yazılanlardan yararlandığımız gibi Türk halk müziği üstüne yazılan önemli çalışmalardan da yararlanacağız.Bölge üstüne yapacağımız değerlendirmede özellikle TÜRK FOLKLOR ARAŞTIRMALARI dergisinin ilgili sayılarını, GİRESUN TÜRKÜLERİ ve OYUN HAVALARI(Salih Turhan-Dr.Erdoğan Altınkaynak'ın,TRABZON BÖLGESİ HALK MUSİKİSİNE GİRİŞ(Süleyman Şenel)'i,BU TOPRAĞIN SESİ(Halk Musikimiz, Adnan Ataman)'ı kaynak olarak kullanacağız.
Halk müziğinde etkileşim doğal bir durumdur. Bu birbirine yakın yörelerde gerçekleşir. Giresun için de geçerlidir bu. Dahası Giresun, çok uzak yörelerden de etkilenen bir yapıdadır. Birbirine yakın Karadeniz kıyı illeri, içeride Bayburt, Sivas, Erzincan, Erzurum, Elazığ'ı,Tunceli yanında İstanbul,Ege konumuzla ilişkilendirilecek yörelerdir.
Etkilenmelerin, etkilemelerin, gurbetçilik, askerlik, iç göç, memurluk atamaları, iletişim-sanat olayları... gibi yaşam ortamlarıyla oluştuğu gerçektir.
Giresun türkülerinin kimilerini notalayan, derleyen, Giresun müziği konusunda değerlendirmelerde bulunan Cemil Uzal;Giresun müziğinde geçmişte birlikte yaşama koşullarından kaynaklanan Rum, Ermeni etkisini, İstanbul etkisini,iç bölgelerdeki kentlerin etkisini, Ege etkisini özellikle vurguluyor.
Bu etkilenmelerde bence en tipik olanı Ege, zeybek biçemidir. Komşuluk ilişkisinin çok uzağında, Ege'de oluşan ezgilerin özellikleriyle Giresun kimliğini taşıyan türkülerin yaratılması "etkilenmelerin ardındaki yaşam ortamlarının" yanında Giresun'da baskın bir bağlama, bağlama kültürünün olması da vardır.
Sadi Yaver ATAMAN, Türk Folklor Araştırmaları dergisinin 1965 Ekim(No:l95,Yıl:17,Cilt: 9) sayısında (sayfa:3883-3384) GİRESUN'A AİT İKİ TÜRKÜ ve ANILAR başlıklı bir yazı yayımlamıştır. O yazıdan kimi alıntılar:
"Daha evvel Giresun'da kaldığım yirmi gün içinde, Karadeniz'in bu inci şehrini tanımağa çalışmıştım.Bu günlerde yanımdan hiç ayrılmadığını söylediğim Giresun'un Halk Musikisi babası Küçük Hüseyin'den(Giresun merkezden bir halkbilim araştırmacısının KÜÇÜK HÜSEYİN'i genişçe araştırarak uygun bir gazetede, dergide araştırmasını yayımlamasını bekliyorum,rica ediyorum...HG) yazdığım türküleri, sonraları çeşitli vesilelerle İstanbul Radyosundan tanıtmağa çalışmıştım.
Bu türkülerin arasında 9/8 ölçülü-Zeybek karakteri taşıyan "Mican" adlı türkünün notasını daha evvel vermiştim, yine Zeybek karakteri taşıyan “ÇATAK ALTINDA" adlı türküyü veriyorum. Bu türkü, Giresun'un Halk Musikisi toplantılarında başta gelen türkülerden biridir ve mahalli karakter taşımaktadır. Notasından arta kalan sözleri de veriyorum:
Çatak altında sıra da sıra kayıklar 
Deniz dalgalandı suda oynar balıklar 
Rejinin kâtibi bizi de bizi ayıplar 
Ateşlere yansın..................(Bağlantı)
……………………………..
Elindedir kaması........
Reji kâtibinin, bir Rum güzeli ile aşkını dile getiren bu türkü'nün aynı sayfada notası verilmiş. Türkünün Sadi Yaver ATAMAN notasındaki sözleri:
Çatak altından çıktık da çıktık voltaya 
Acemi balıklar yavrum gelmez oltaya 
Urum dilberini aldık da aldık ortaya
Ateşlere yansın ah o zalim Giresin
İnip de Çatlakaltı'na da dayıları göresin
Elindedir elinde
Kaması var belinde
Ben bir kıza vuruldum
Giresin'in yolunda
"Reji" sözcüğünden yola çıkarak bu türkünün 1880'lerden sonra oluştuğunu söyleyebiliriz. Değerli sanatçı-derlemeci-araştırmacı Salih Turhan, bu türküyü yöredeki söyleyişe uygun 4/4'lük usulle 2009'da yeniden derlemiş, notalamıştır.

MAKALEYE YORUM YAZIN

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


YAZARLAR

tümü
yukarı çık