• 20 Temmuz 2013, Cumartesi 14:02
HayrettinGünay

Hayrettin Günay

GİRESUN MÜZİĞİNDE ETKİLEŞİM (7)
 Kemençe yurdu, kemençenin beşiği Görele müzik yaratılarında horan ezgilerinin, türkülerinin özgünlüğü, yaygınlığı, çeşitliliği ortadadır. Doğu Karadeniz'deki horan çeşitlemelerinin müziğinde kaynak, çıkış yöresi Görele'dir. Görele'den batıya, Görele'den doğuya horan müziği, horan türküleri yayılmıştır. Bu yayılmada Doğu Karadeniz'in bilinen ilk kuşak kemençecileriyle (Tuzcuoğlu, Kuyucuoğlu) ikinci kuşak kemençecilerin (Karaman) payı büyüktür. Horan ezgilerinin, türkülerinin, biçeminin yayılmasında üçüncü kuşağın da (Piçoğlu Osman, Durkaya) etkisi, katkısı vardır.
Göreleli Tuzcuoğlu'nun 1870'li yıllarda ürettiği TUZCUOĞLU havası, horanı Görele'den doğuya Trabzon'a, Rize'ye, Görele'den batıya Giresun'a, Orduya…ulaşmış, buraları etkilemiş, Trabzon'un kimi yerlerinde Tuzcuoğlu'ndan esinlenilerek, yararlanılarak horan kurma ezgileri üretilmiştir.
Tuzcuoğlu gibi HASBAL, HAMZABAŞI, BEYOĞLU, TENGU, SIKSARA, ŞIRIP ŞIRIP…gibi nice Görele HORAN HAVALARI Görele'den doğuya,batıya yayılmıştır.
HORAN HAVALARI'nIn Görele kökenli olduğunu söyleyebiliriz. Bu havaların çoğu Doğu Karadeniz'in ilk büyük kemençecilerinin yaratılarıdır.
"Günümüzde Doğu Karadeniz'de çalınan horan havalarının birçoğunun Göreleli usta kemençecilerin ürettiği havalar olduğu düşünülmektedir. Tuzcuoğlu Horan Havası gibi. Bunu düşünmemizdeki sebep Doğu Karadeniz Bölgesi'ndeki ayanlar dönemi itibariyle yaşanan göç hareketleri ve nüfus değişimleri ile başlayan kültürel alışveriştir.Trabzon'un doğusunda yaşayan Lazlar oyunlarında tulum kullanmaktadır ve bahsedilen ayanlar dönemine kadar Lazlar etkin olarak Trabzon'un doğusunda mevcuttur.Trabzon'un merkezi ve civarında ise yüksek bir şehir kültürü hakimdir.Köy müziği de denilen horan bu bölgede pek bilinmez ve oynanmazken Trabzon şehir merkezinden bilinen en eski kemençeciler incelendiğinde tek bir kişi bile görülmemektedir.” (Abdullah AKAT, KTÜ Devlet Konservatuarı öğretim Üyesi, DOĞU KARADENİZ BÖLGESİNDE ÇEPNİLER ve MÜZİK, Serander Yay.2012)
Görele'de horanlarda söylenen türkülerin sözleri atma türkü, kesme türkü, horan türküsü ...mani biçimindedir. Çoğu doğaçlama üretilir. Üreticileri kemençeciler ya da horanda kemençeye türkü söyleyenlerdir.Bunların dışında sesi güzel kişilerin,türkü atma yetenekli kişilerin ürettikleri de vardır. Bunlar zaman içinde halkın ortak malı olur, anonimleşir. Elimizde binlerce örneği vardır horan türkü sözlerinin. Bunların yüzlercesinde GÖRELE, YALI, ÇARŞI, ELEVÜ adı geçmektedir. Bu dörtlüklerde geçen ÇARŞI, YALI, ELEVÜ sözcükleri de GÖRELE anlamındadır. Örnekleyelim:
ÇAŞU'ya gideceğim 
Duzan tükendi duzum 
Hani yarin derlerse 
Salı get beni guzum
GÖRELE'nin feneri 
Yağsın ışığı yağsın 
Bakarsam başgasına 
Gözüm önüme aksın
Ah GÖRELE deresi 
Denizlere dolmasa 
Gülümle gonuşsam da 
Kırk gün sabah olmasa
GÖRELE'den Batum'a 
Gaza giderim gaza 
Benim olacak gülüm 
Önümüzdeki yaza
ELEVÜ'nün üzümü 
Ağaçdadur teveği 
Sen gelin olamadın 
Ben de olmam güveyi
Somun almış YALU'dan 
Geliyu dide dide 
Aramızı gatanlar 
Yalu gurşundan gide

Görele guru kirez 
Kirez var demedime 
Ne olmuş bagdımısa 
Gızını yemedime
ELEVÜ'nün bükleri 
Ekini ekmedin mi 
Beni gınama ana 
Sevdalık çekmedin rai
ELEVÜ'de Büyük düz 
Gır horanın belini 
Geddi emeğim boşa 
Oldun elin gelini
GÖRELE esüg püsüg 
Tipi yağayu tipi 
Heç ağlımdan çıkmıyu 
Guru kirezin dibi
GORELE'de isgele 
İsgele gelse dile 
Fır fır döner etekler 
Gadehler elden ele
GÖRELE'nin evleri 
Dışa bakar avlusu 
Gülüm aşdı geliyu 
Sarısandal yavrusu

MAKALEYE YORUM YAZIN

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


yukarı çık