• 27 Eylül 2019, Cuma 16:55
HayrettinGünay

Hayrettin Günay

DEĞİNMELER

1
Yazında yüzyıllardır kullanılan bir koşuk yazma biçimi var: Dizelerin ilk harfi yu­karıdan aşağıya okunduğunda bir ad, bir söz çıkıyor ortaya. Yunanlılar "akrostiş" demiş.  
Fransızlar da öyle. 1896 sonrasında bize de geçmiş sözcük Fransızcadan terim olarak. Ya­zın yapıtlarında Fransızcadan geçmiş biçimi yer alıyor. Yazım sanatı olarak öğretiliyor öğrencilere liselerde.
Türkçeden yana, Türkçeci olduğumdan Ali Püsküllüoğlu'nun ÖZ TÜRKÇE SÖZLÜK'ündeki "adlama" biçimini yeğliyorum. Öğrencilerime de Türkçesi bu, diyorum*
Kimi adlamalarda ozanın adı, kimi adlamalarda sevgilinin adı, kimi adlamalarda kavra­mın adı yer alır.
Cahit Sıtkı Tarancı'nın, Sezai Karakoç'un adlamaları çok bilinenlerdendir.
Sezai Karakoç'un adlamasının yaygın öyküsü de vardır. Bir derste telefonlarını açtır­dım öğrencilerimin. Sezai Karakoç'un ünlü şiirini dinlettim. Şiirde geçen adı bulun, ozan şiiri kime yazmış, dedim. Önce ben bulayım düşüncesiyle yarışa girdi öğrenciler. Neredeyse bir derste bulamayacaklardı. Biri nasıl düşündüyse dize başlarına değil de bağlam başla­rına baktı. Çıkardı. Ad, soyad, iyelik eki vardı. Çokları iyelik ekini atarak, anıyor şiiri. Tek harf ama özgün yazıyı araştırma yoksunluğu.
2
Cemalettin Oğuztan'ın yapıtını anımsadım: AKROSTİŞLERLE İNSANLIĞA DOĞRU. Muharipler Derneği yayımlamış.1973'te. Cumhuriyetimizin 5O. Yılı için. İyi insan, iyi yurttaş, sağ töreli birey gibi nice özellikleri düşündüren 80 yapraklı yapıt: "Atatürk'ü an her an yur­du kurtaran odur /Tarihte nam yaratan Türk'e şan veren odur /Atarak geriliği zulme gem vuran odur/ Türklüğe medeniyet hürlük getiren odur/ Ülkede beraberlik ruhu doğuran odur/ Reformlarla milleti nura götüren odur/ Kalplerde her Türk için ölmezlik kuran odur"
3
"Köprüden geçti gelin/ Saç bağın düştü gelin /Eğil bir yol öpeyim /Gençliğim geçti gelin //Köprüden geçemiyor/ Azdoldur içemiyon /Sen benden geçtin ama /Ben senden geçemiyon/ Köprünün altı diken /Yaktın beni gül iken/ Allah da seni yaksın /Üç günlük gelin iken"
İlk gençlik yıllarımda yazları fındık bahçelerinde yüzlerce kez söylediğim Neşet Ertaş türküsü. Sözleri ele veriyor türkünün öyküsünü. Ayrılık türküsü. Delikanlının çok sevdiği genç kız gelin olmuş başkasına gitmektedir... Delikanlının acıyla yanarak tütmesi. Daha­sı "köprüyü geçerek giden, baş kasma giden" sevdiğine ilenmesi...
"Köprülü" türkülerimiz vardır. Köprünün yıkıldığı, gelinin sele gittiği. Bu, onlardan değil. Sevilen gelin olmuş, köprüyü geçmiş. Gidiyor... Ardından bakakal yanmış yürekle...
İş Bankası Yayınlarından çıkan Neşet Ertaş Kitabı'nda Haşim Akman soruyor ölümsüz ozan, türkücü, bağlamacı Neşet Ertaş'a :- "Köprüden Geçti Gelin" sizin türkünüz mü? - "Değil. Asırlar boyu bizim halay havalarımızdandır. Dedemizden, babamızdan ama benden duyuldu. Asırlar boyu, davulcularımızın, zurnacılarımızın çaldığı halay havasıdır o. "Köylüler da­vul zurnayla halay çekerler, söylerler. Bizimkiler çalar hep bunu. Ben canlandırmış oldum."
Türküyle ilgili yanlış yorumları düzeltiyor, uyduruk öyküleri çürütüyor Neşet Ertaş. Yaşa. Yerküre durdukça yaşa Neşet Ertaş...
4
Kâmuran Şipal öldü. 93 yaşında. Ahmet Kaçar'la aynı yıl doğmuş. Adana'da. Pertevniyal Li­sesini, İstanbul Üniversitesi Alman Dili ve Edebiyatını bitirmiş. Almanya'da uzmanlık eğitimi almış. İstanbul Üniversitesinde Almanca okutmanlığı yapmış.
1949'dan başlayarak, önemli dergilerde öyküler yazmış, çeviriler yapmış. Kafka'yı, Adler Backman'ı, Henrich Böll'ü, Berthol Berecht'i, Canetti'yi, Freud'u, Guntes Grass'ı, Thomas Mann'ı, Rilke'yi, Hesse'yi... çevirmiş.
1953'te TDK Öykü Ödülü'nü, 1965'te Sait Faik Öykü Armağanı'nı, 1988'de Türkiye Yazarlar Birliği Hikaye Ödülü'nü, 2011'de Orhan Kemal Roman Armağanı'nı, 2018'de Sedat Semavi Ödü­lü'nü kazanmış.
Ödüllü yapıtlarından biriyle Kafka'dan çevirdiği Amerika'yı okuyacağım onu sonsuzluğa uğurlarken... Amerika'yı Trabzon Fatih Eğitim Enstitüsü  öğrencisiyken Dost'tan almıştım.


MAKALEYE YORUM YAZIN

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


yukarı çık