• 03 Ocak 2016, Pazar 9:27
HayrettinGünay

Hayrettin Günay

DARIDAN HORANA (4)
 Ekin imecisi "kök", başlangıç olmak üzere ondan yola çıkılarak aşk, ayrılık, özlem, hastalık, yokluk, ölüm, askerlik... temlerine ulaşılır. Başlangıç, esin kaynağı imecidir. İmecinin çalışma sırasındaki devinimleri, meğelle duygularını birleştirdikleri atılımları sözleri, müziği doğurur. Kutsal bildikleri ekmeğe giden yoldaki bu ilk devinimler imecideki bireylerin söz-ezgi yeteneklerine göre çağrışımlarla, duygularla, anılarla, özlemle, mutlulukla... bütünleşerek müzikte, şiirde birbirinden ayrılmalarla yeni türküler, ezgiler doğar.
Yıllar içinde ekin imecisinin evrimleşerek kemençeyle yapılması ezgiyi, sözü varsıl­laştırır. İmeside kemençenin yer alması söz, ezgi; kemençe becerileri açısından da çeşit­lemeler doğurur. Ekilen darının bitmesi, büyümesi, deran vermesi, saçaklanması, kuzu-kelle vermesi gibi başlangıçta sayıca az olan ezgileri, sözleri, kemençe çalış biçimlerini darı imecileri yenileyerek çeşitlendirir. Somut, yaşamsal yararlı üretimden soyut, Yö­remiz insanının iç evrenini yansıtan kültür-sanat oluşumuna geçilir.
Kemençeli ekin imecisinin tarladaki ilerleyişi birden çok, birbirinden farklı mü­zik oluşturur: Başlangıç süresi iyice yavaştır:

Oyyyi imeciii iimeeeciii deee
İikkii gooyuun bii geeeçiii
İmeeeciiiiniiin iiçiindeee dee
Been ooolsaaam keemeençeeecii
imeci ısındı. Hızı biraz artırarak ilerliyor:
Oyyimecii imeeecii de
İikii goyun bi geeççi
İmeeciinin içiindee de
Been oolsaam keemençeeeii
İmeci hızlandı. Birliktelik içinde sağa sola dönüşlerle; baş, omuz, kol, bel, ayak... devinimleriyle coşku içinde naralarla, ünlemlerle, yarışırcasına "komutlara" uyarak, söze, sese, ezgiye uyum sağlayarak, tapınırcasına tarlayı kazarak ilerliyor:
Oyy imeci imeeci de
İki goyuun bi geeçi
İmeeciinin içinde
Ben olsaam kemençeci
Tarla yarılandı. İmeci işe, söze, sese, içindeki duygulara iyice yoğunlaştı. Hızlı iler­liyorlar, kendilerini tümden unuttular:
Oy imeci imeci
İki goyun bi geçi
İmecinin içinde
Ben olsam kemençeci
Azıcık dinlenildi, su iç ildi, yeniden kazmaya başlandı. Bu ilk başlangıçtan daha hızlı. Sonra daha hızlı ilerleniyor. Sonra daha hızlı... Bitişe doğru az yavaşlanıyor...
Su içildi, alın terleri silindi.Tene torbaları, meğeller gözden geçirildi. Bakışıldı, gülüşüldü, şakalaşıldı, içleri ışıdı, yüreklere su serpildi... Şimdi geriye doğru tüm ilerleyiş devinimlerinden farklı hızla geriye doğru yavaş yavaş tarla çalkalanacak(düzle­necek).
İmecinin örneklediğimiz darı gazma hızlarından yola çıkarak en az yedi sekiz fark­lı ezginin, türkünün oluşacağı bu somut örnekle görülüyor.
Özellikle devinimli ezgilerin, türkülerin çıkışı, kökü, esini darı imecileri. Salt ekin imecisinden yola çıksak en az yedi sekiz farklı ezgi, türkü oluşuyor. Devinimli oldukları için de bunlar yerleşerek, gelişerek oyun(HORAN) havalarına dönüşecekler. Bölgemizdeki kimi türkülerin, tüm horan havalarının doğumu ekin imecilerinde gerçekleşmiştir.

MAKALEYE YORUM YAZIN

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


yukarı çık