• 18 Aralık 2015, Cuma 15:34
HayrettinGünay

Hayrettin Günay

DARIDAN HORANA (3)
 Yörenin doğa koşulları, doğal yapısı gereği tarlalar genelde eğimlidir. İmeci tarla­nın alt yanından başlar işe. İmeciyi oluşturanlar çizgi biçiminde dizilirler. İmeci ön­derinin sözüyle ekin kazmaya başlanır. Başlangıçta kazma devinimleri iyice yavaştır. 
Bu kir tür ısınma, tarlaya yerleşme devinimleridir. Uyum içinde kazmalar (ekin meğeli) tutulmuş, kelde ki tene torbasından avuç içine darı alınmıştır. Meğeller kirlikte yu­karıya kaldırılır, kirlikte toprağa vurulur, Bu vuruş sırasında avuçtaki darılardan bir ikisi meğelin açtığı küçük çukura bırakılır, üstüne toprak çekilir. Bu devinimler sürekli yinelenir. Bu iş, ekin işi bitene dek sürer. Tarlanın kaşına varılınca, kazılacak yer kalmayınca az dinlenilir. Sonra geriye doğru imeci dizilişiyle aynı birliktelikle kazılan tarlanın üstü düzlenir, tarla çalkalanır.
Tarla kazım devinimleri coşkuludur. Teeey teyyler çekilir, ihihihular gönderilir, ahahhahaylar salınır... Ooooyyy oyylar, uhhuuuhuylar, hooop hooplar... ortalığı kasıp ka­vurur. İmeci, ekin kazımı şamanın yönettiği oyuna, eğlenceye, törene dönüşür.
Ekin kazınandaki devinimler, hız, süre dönüşerek zaman içinde yörenin ses yaratıcı­lığından geçerek "ekin havaları"nı ; ekin havaları da yıllar içinde farklı türküleri, müzikleri yaratır.
Önce söz, şiir yaratılır; Bunlar gelişerek, etkileşerek, evrimleşerek "devinimli tür­küleri" doğurur.
Ekin imecisinde ses, söz yaratıcıları, yetenekleri de vardır. Ekin kazma eylemine, de­vinimine uygun şiirler söyler. Bunlar iki üç bin yıllık Birikim sonucu kuşaktan kuşa­ğa aktarılarak gelen 7'li hece ölçülüdür. İş, üretim, eylem içinde dışavuran Türkçe ya­ratılarıdır:
Oy imeci imeci
İki goyun bi geçi
İmecinin önünde
Ben olsam kemençeci
Gazmayı gaza gaza
Önleri vurdum saza
Yenge gurban olayım
Yanında gazan gıza
Gazıyum ekinleri
Tene atarım tene
Beni isdedicegmiş
Gevüg ağazlu gene
15. yüzyıldan günümüze evrile evrile, etkileşe etkileşe yedili heceden çıkılmadan sözcük, dize, dörtlük değişmeleri, eklemeleri, çıkarmaları gerçekleşir . Örneğin genç kı­zın kendisini istenecek, kendisiyle evlenmeyi tasarlayan delikanlıyı Beğenmediğini yansıtan dahası delikanlıyla alay eden son örnek zaman içinde köyden köye şu deği­şikliklere uğrayabilir:
Beni isdedicegmiş
Eşün ağazlu gene
Beni isdedicegmiş
Gazug ağazlu gene
Beni isdedicegmiş
Hoşmag ağazlu gene
Bağa haBer göndermiş
Dişmer ağazlu gene
Bende gözü varımış
Dobuç ağazlu gene
Değişiklik türküyü yakanın içinde Bulunduğu duruma göre kişiden kişiye değişmekte­dir.

MAKALEYE YORUM YAZIN

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


YAZARLAR

tümü
yukarı çık