• 25 Aralık 2015, Cuma 15:43
HayrettinGünay

Hayrettin Günay

DARIDAN HORANA (2)
 Atak, devinimli; kendine, gücüne, yeteneklerine güveni yüksek; yemeyi, içmeyi, eğlenmeyi seven; birlikteliğe, imeciye, dayanışmaya yatkın; üreten, eken, biçen, avlanan; ineğine, danasına, koyununa, keçisine, atına çobanlık eden; doğadaki nesneleri el becerisiyle araca, gerece dönüştürebilen; kemençe, davul-zurna, bağlama, düdük çalmaya, türkü söylemeye ilgi duyan, "büyük, önder" saydıkları kişinin öncülüğünde düğünlere, törenlere giden; nükteci, alaycı, kendisiyle bile dalga geçebilen, silahı seven; ansızın siniri yenen, be­linde “yılan dilli Görele bıçağı" taşıyan, kimilerde "adaleti" kendi kurallarına gö­re sağlayan, kendine göre gerekçelerle sık sık da kavga eden insanlar... Geçmişten getirdikleriyle; çevrenin, doğanın, yaşam koşullarının biçimlendirdiği yöremizin bu in­san kişiliğinde Çepniliğin izleri vardır.
Darıdan horana evrimde müziği (kemençe, bağlama, düdük, davul, zurna) türküleri, ninni­leri ağıtları, halk oyunlarıyla birlikte, iç içe değerlendiriyoruz. Bunların kökünde Kıpçak, Çepni; ozan, kam, şaman izlerinin olduğunu düşünüyoruz. Buna yaşam biçimini, iş, emek üretimini, doğa yapısını ekliyoruz. "Günümüzde folklor araştırmacılarımız arasında bu Şamanizm kalıntılarına ilgi duyanlar çoğunlukta. Antrepolog Taylor kültür oluşu­munda, değişiminde, etkileşiminde oyunların Asya'dan Batı'ya doğru uzandığını göste­riyor (Oyun ve Bügü, Metin And. 1974).
Yöremizin Anadolu'daki Türk yerleşmesinde önemli rol oynayan Oğuz boyu Çepnilerin ağırlıklı olarak yaşadığı yerdir. Günümüze yansıyan oyunlarda, müzikte, çalgılarda Çepniliğin etkisi vardır.
En başat oyun olan horanda imecilerin, darı imecilerinin, darı kazma imecilerinin damgası vardır.
1970'lere dek köylerimizde günlük beslenmenin temel gıdası ekmek, darı ekmeğiydi. Yüzyıllar içinde darının yerini “yeni kıtadan" yayılan mısır alsa da yörede ek­mek adı köklerinden kopmayarak darı ekmeği olarak kalmıştır.
"Darı ekmek, darı kazmak, darı toplamak, darı soymak, darı imecisi, darı ekmeği, darı ayı..." değişen, evrilleşen yaşam biçimlerine yenik düşse de kimi belleklerde günümüz­de de yaşıyor.
Görele köylerine Çepniler 14. yüzyıldan başlayarak yerleşmişlerdir. Çepniler, Fa­ruk Sümer,1992) Yerleşimde korunmayı, barınmayı, beslenmeyi düşünmüşler bu özelliklere uygun yerleri seçmişlerdir. Özellikle uygun yerlere tarla açma; tarlaya, darıya bağlı üretim ilişkileri doğaya, çevreye uygun kültür öğeleri doğurmuştur.
Temel besin ekmeği elde etmek için darı tarlaları oluşturulmuş. Çalışmaların tümünde birliktelik, dayanışma anlayışı gelişmiş. Darı tarlalarının eşilmesi, bellenmesi, kazılması, ot kazımıştık sökme, darı biçme... çalışmaları imeci örgütlenmesiyle ger­çekleşmiştir. Bölgedeki kültür yaratmalarının en tipik örneği imecilerdir. Darı-ime­ci bütünleşmesi yararlı örgütlenme olduğu kadar çok önemli dil, ten, ses yaratıcılığının ortamını sağlamıştır.
Türloiler, ezgiler (Görele Örnekleminde Giresun Müziğinde Etkileşim, Hayrettin Günay, KTÜ Müzik ve Dans Günleri Sempozyum bildirisi,2014),horanlar ekin kazma imecilerinden evrimleşerek oluşmuştur.
Darı, ekin kazma, günün uygun saatlerinde yapılır. Gün doğumu, gün batımına yakın saatler bu iş için uygundur.
Önceden yerine, toprağın durumuna göre eşilen, bellenen darı tarlaları görkemli imecilerle kazılır. Tarlanın büyüklüğüne göre on, yirmi, otuz, kırk kişilik imeci (öbek) oluşur. İmeciyi oluşturanların en küçüğü 14-15 yaşlarındadır. Gençler, orta yaştaki­ler;  dingin, güçlü yaşlılar... imecide yer alır. Kızlar, erkekler, yavuklular, nişanlı­lar, evi iler, birbirini seven ama birbirlerine açılamayanlar, dargınlar, kavgalılar. İmecidedir. Tümü "öpüp başlarına koydukları ekmek için darı ekeceklerinin" bilincinde, coşkusundadır. Kimse çalışma coşkusundan, üretim disiplininden kopmaz. Günlük giysiler giyilir. Ayakta çarık, el örgü çoraplar... İçinde tohumluk darı olan tene torbaları bağlanmıştır. Elde ekin kazmaları vardır. Büyük torbalarla... tohumluk da­rı getirilmiştir. Küplerle içecek su getirilmiştir. Ya da yakın oluktan su almak içi suluk, küp, susak... getirilmiştir. İmeeiyi yönetecek, yönlendirecek biri ("şaman,ozan") su dağıtacak biri vardır.

MAKALEYE YORUM YAZIN

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


yukarı çık