• 12 Şubat 2012, Pazar 8:49
HayrettinGünay

Hayrettin Günay

CEMAL SÜREYA'DAN ÖRNEKLER
Cemal Süreya: ozanlığı, yazarlığı, çevirmenliği, dergiciliği bir  koltuğa sığdıranlardandı.
Kimi şiirleriyle her yaştan  şiir okurunun olmazsa olmazlarındandır. Öyle şiirleri vardır onun, hiç   beklenmedik   anlarda  geliverir, o etkileyici dizeleri yinelemek düşlere dalarak okumak, içmek  gereksinim olur. 1958 Yeditepe Şiir Armağanı alan "ÜVERCİNKA"da örnekleri vardır bunun. Üvercinka'nın Şubat 1966 ikinci baskısı var kitaplığımda. Kimbilir  kaç kez aldım elime de yayınevinin bu küçücük ürününü: "...Bur da senin cesaretinden laf açmanın da tam    sırası/ Kalabalık caddelerde hürlüğün şarkısına  katılırkenki/ Padişah gibi cesaretti o  değme kadında yok/Aklıma    kadeh tutuşların geliyor/Çiçek pasajında akşam    üstleri/Asıl yoksulluk ondan sonra başlıyor/bütün kara   parçalarında/Afrika  hariç  değil."
Yapıta adını veren Üvercinka, günümüzde de duyarlı gençlerce bilinen şiir. Yapıtta San, Gül, Güzelleme, Aşk, Cigarayı Attım Denize, Elma, Sizin    Hiç Babanız Öldü mü? Hür   Hamamlar Denizi, Gazel    adlı şiirler yazıldığı yıllarda  şiirimizin  önemli  adlarından Cahit Külebi'ye, Fazıl Hüsnü   Dağlarca'ya, Behçet Necatigil'e, Orhan Veli Kanık'a, Rıfat    İlgaz'a, Ceyhun  Atuf  Kansu'ya...hiç   mi  hiç benzemeyen örnekler.
1966 TDK  Şiir  Ödülü'nü GÖÇEBE'yle alır     Cemal Süreya. Göçebe'nin birinci baskısı kitaplığımdaki, De Yayınevi'nin. Ülke, Öğle Üstü, Kars, Cellat    Havası, Resim, Göçebe...ilginç   örnekler.
BENİ ÖP SONRA DOĞUR BENİ 1973'te yayımlandı. Adıyla da ilgisini çekmişti okurların. "Şimdi/utançtır    tanelenen/sarışın çocukların başaklarında/ Ovadan/gözü   bağlı bir leylak kokusu ovadan/çeviriyor o küçücük   güneşimizi/ Taşarak evlerden taraçalardan/gelip sesime    yerleşiyor/...Kan görüyorum taş görüyorum/bütün    heykeller arasında/karabasan ılık acemi/-uykusuzluğun    sütlü inciri-/kovanlara sızmıyor/Annem çok küçükken   öldü/beni öp sonra doğur beni."
1990 sonrasında yaygınlaşan "bütün şiirleri"    anlayışıyla   Cemal  Süreya'nın da tüm  şiirleri tek  yapıtta    top1andı: SEVDA    SÖZLERİ. Sanırım  birinci baskı   1990'da Can Yayınları'nda çıkmıştı. Sonra   YKY'de  çıktı   yapıt...1931'de doğan Cemal Süreya ölümünden beş yıl    önce 1985'te şunu  yazmıştı:KEHANET 1985, Lokman şair senin hayatın/Yedi kırlangıcın hayatı kadar/Altısını   ardı   ardına  yaşadın/Bir  kırlangıcın  daha  var.
Cemal Süreya, bir dönem çevirmenliği iş   edinmişti. Çok sayıda şiir, öykü, roman çevirdi. Bu tür çalışmalardan    sayılacak  seçkiler  de  düzenlemişti.
Yazarlığı da önemliydi Cemal Süreya'nın. Genelde deneme, eleştiri, tartışma yazılarıydı yazdıkları. Düzyazılarından derlemeler yapılarak çeşitli yayınevlerince kitaba dönüştürüldü yazdıkları. ŞAPKAM    DOLU ÇİÇEKLE, GÜNÜ BİRLİK, ONÜÇ GÜNÜN MEKTUPLARI FOLKLOR  ŞİİRE    DÜŞMAN,GÜVERCIN CURNATASI... bunlardan. Özellikle Folklor  Şiire Düşman  onun  şiir  anlayışını   yansıtması   yanında  kimi ozanımızı, yazarımızı   da    yazı   konusu ettiği için, yazınımızla  ilgili değerlendirmeler    yaptığı   için önemli  bence. Ozan Cemal Süreya'nın yazınımıza, kimi sanatçılarımıza bakışı ilgilendiriyor yazma    ilgi duyanları.
Cemal Süreya'nın bir de portre yapıtı  var: 99-YÜZ.Bence çok güç düzyazı türlerinden    portre.Bizde ele Batı'da  da türe emek  veren  az  bildiğim kadarıyla.
Türe Batı'dan örnekler sıralayarak aklınızı karıştırmak istemem.Çeviri epey yapıt    okudum bu türe girebilecek.Hiçbiri La Briyere'in KARAKTERLER'ini tutmuyor gönlümde...
Bizde de Tanzimat'tan beri az  da olsa yazıldı portre.Hemencecik anımsadıklarım; Aziz Nesin'in Benim Delilerim'i, Çetin Altan'ın Bir Yumak İnsan'ı.İkisinde de yazarlar yazdıkları kişinin  adlarını vermemiş. İpuçlarıyla  çağrıştırmış anlattıklarını.
Cemal Süreya'nın 99-YÜZ'ünde anlattıkları 1980'li yılların  ünlüleri. Portre  başlıkları yazdığı kişinin adı:Turgut Özal, Süleyman Demirel, İhsan Doğramacı, Halit    Kıvanç, Vedat Günyol, Necmettin Erbakan, Türkan Şoray, Uğur Mumcu, Banker Kastelli, Bülent Ersoy, Fethi Naci, Nazlı Ilıcak...doksan dokuz  ad,doksan dokuz  kişilik. Cemal Süreya tümceleriyle zekice, eğlenceli, nükteli portreler...Bu yazıda adı geçen yapıtları okuyun, derim, okudunuzsa bir  kez  daha  okuyun,derim.
Kimi  dergilerde yöneticilik   yapmıştı Cemal Süreya. PAPİRÜS onun  dergisi sayılırdı. I977'de yönetiminde  bulunduğu TÜRKİYE YAZILARI'na  onun sürdürümcü çağrısıyla "okur" olmuştum. Önemlilerimden, kalıcılarımdan Cemal Süreya.

MAKALEYE YORUM YAZIN

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


yukarı çık