• 07 Temmuz 2017, Cuma 16:42
HayrettinGünay

Hayrettin Günay

CEMAL SÜREYA'DA ÖZEL ADLAR
 Ozanları okurken ilgimi çeken konuların başında gelir özel adlar. Duygular, izlekler, biçimler, ses özellikleri denli onlar da kışkırtır öğrenme, sezme, yorumlama çabalarımı. Kimi şiirlerde özel adlar çağrışım üveyiklerinin, kumrularının ötüşleri gibidir. Kimile­rinde de omurgasıdır şiirin.
Anlatı türlerinde özel adlar yapıtın olmazsa olmazıdır. Görkemli dizeler bütünlüğündey­se ozanın onayıyla yer bulur kendine özel adlar...
Yıllardır okuduklarıma, üstüne düşündüklerime, yeniden okuma isteği duyduğum ozanlara baktığımda Attila İlhan'ın, Cahit Külebi'nin, Yahya Kemal Beyatlı'nın, Orhan Veli Kanık'ın... şiirlerinde gerektiğinde özel adlara yer verdiğini gözlemliyorum. Batılı, Doğulu ozanlarda da var özel adlar.
Bizde belki de en çok özel ad kullanan Cemal Süreya. Onda kadın, erkek adları; yazar, ozan adları, sanatçı adları, felsefeci adları, tarihsel sorumluluğunu tamamlayarak çoktan çekip gitmiş yönetici adları, söylencebilim adları, gizemci adlar; günlük yaşam içinde belki de ozanın çok değerli anlarını daha da değerli kılan adlar... sergilik olmuş.
YKY'nin yayımladığı Cemal Süreya'nın tüm şiirlerini kapsayan Sevda Sözleri'nde umdu­ğumuzdan da çok özel ad çıkıyor karşımıza;
"Güzin utanmak gerektiğini ileri sürüyor/Boyuna ileri sürüyor, gözleri mavi/Güzinciğim ufak bir kadın bir öpüşlük canı var/Hakkın var diyorum utanıyorum..." örneğinden başla­yarak "Van Gogh, Ali, Süheyla, Barba, Meryem, Ali, Oklit, Süleyman, Hamza, Leyla, Meryem, Adalet Hanım, Güzin, Meryem; Güzin, Elif, Necla, Mehmet; Şeker Ahmet Haşa 14. sayfadan başlayarak 53. sayfaya dek şiirlere giren özel adlar. Kimileri birden çok girmiş şiirlere. Bunlar aynı kimlik mi, değil mi?
"Ah şimdi bunlar rokoko/Yalnızım bir de uzaktayın/Hani ölmek işten değil/Matmazel Ay da olmasa" örneğinde olduğu gibi çok yönlü çağrışımlara gebe adlar da var Cemal Süreya da.
"Kerem ile Arzu, Aslı ile Kamber, Marilyn, Monroe, Nietzsche; Gülizar, Gülperi, Arap Üzengi; Fatih Sultan Mehmet, Ayı Hugo, Mallerme, Artaud; Muhammet, Firavun, Yusuf; İbrahim, Zurayk, Tolonoğulları, Hacer, Markopolo; Yunus, Aşık Haşa, Emir Sultan, Balım Sultan, Kızıl Deli, Aşık Garip, Mecnun, Ayvaz, Köroğlu, Pir Sultan, Kazak, Gedayi, Karacaoğlan, Dertli Boran, Dördüncü Murat, Kayıkçı Kul Mustafa, Bayburtlu Zihni, Dadaloğlu, Gülşehri, Emrah, Şems Banu, Süley­man Çelebi"
Yunus'la başlayan özel ad sıralaması bir şiirden; YUNUS Kİ SÜTDİŞLERİYLE TÜRKÇENİN.. şiirinden... İzleğe uygun, dil-ekin-toplum bileşkesinde önemli adlar...
"Şems Kelime Hatun, Genç Osman, Sinan, Ali, Ford, Chrysler; Kadı Burhanettin, Midridat, Musa; İsa, Muhammet; Pir Sultan, Kerem Aslı, Nazım; Atçalı Kel Mehmet, Kör Bayram, Svidrigaylov, Lujin, Ahmet Cemil; Sinan Usta; Cansever, Uyar, Can Yücel, Fethi Naci, Mustafa Kemal, Saadettin Köpek, Necmettin Fervane, Evliya Çelebi, Şemsettin Sami, Dede, Bach, İlhan Berk, Salah Birsel Cahit Bitki, Cahit Külebi, Mehmet Kemal, Yılmaz Gruda, Orhan Veli, Haşan Şimşek, Metin Altıok, İlhan, Mübeccel İzmirli; Ceyhun Atuf Kansu, İlhan Berk, Ataç..." Cemal Süreya şiirinde yer edinen özel adlardan.
"ADI İLHAN BERK OLAN ŞİİR/Nurullah Ataç çeliştirmen/Tahir Alangu soruşturman/Cevdet Kudret deriştirmen/Suut Kemal çekiştirmen/Mehmet Kaplan uyuşturman// Sabahattin Eyuboğlu yetiştirmer/Orhan Burian barıştırman/Vedat Günyol biliştirmen/Adnan Benk veriştirmen/Fahir Onger geçiştirmen//Mehmet Fuat alıştırman/Fethi Naci Kızıştırman/Hüseyin Contürk yarıştırman/Rauf Mutluay doluçturman/Asım Bezirci koğuşturman//Mehmet H. Doğan geliştirmen/Doğan Hızlan buluçturman/Konur Ertop araştırman/Vecihi Timuroğlu seviştirmen/ Muzaffer Uyguner üleştirmen//Adnan Binyazar örtüştürmen/Füsun Akatlı konuşturman/Atilla Özkırımlı dalaştırman/Murat Belge yakıştırman/Enis Batur ileştirmen//İlhan Berk eleştirmen"
La Briere'nin Karakterler'ini anımsatan "99/Yüz" örneğini Cemal Süreya birer dizeyle yansıtmış bu şiirde bana kalırsa..."Behçet Necatigil, Atatürk, Barbaros; Özdemiroğlu, Yavuz Sultan Selim, Murad, Selim, Abdülmecit, Adolf Hitler, Mussolini, Al Copone; Muhyiddin Çelebi, Yakup Cemil, Edip Cansever, Karacaoğlan, Musa, Nazım, Turgut Oyar, Mihri, Nizam, Hayyam, Koç, Sabancı, Herodotos, Gazali, Fazıl Hüsnü, Genceli Nizami, Onaltıncı Luis, Hiri Beis, İbni Sina, İlhan Berk, Olunay, Felek Refik Çetin Altan, Dağlarca, Fuzili, Leyla, Atatürk, Yunus Emre, Karacaoğlan, Eray Canberk, Ercüment
Uçarı...' Daha niceleri, kaçar kez... Çok emek verilmiş "tez" yazılmalı Cemal Süreya'da özel adlar üstüne...





MAKALEYE YORUM YAZIN

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


yukarı çık