• 22 Nisan 2016, Cuma 17:21
HayrettinGünay

Hayrettin Günay

BOZKIRDAKİ ÇEKİRDEK
 "Dumanlıboğaz Köy Enstitüsünün kurucu ekibi Çankırı, Kastamonu, Çorum topraklarının kesiş-tiği yere Keşiş Düzü'ne ulaşırlar. Ekipte başkan Halim Akın'dır. Keşiş Düzü'nün bağlı oldu-ğu yerin, Şirince'nin, eğitmeni Murat Ören; Nuri Çevik, Cemal Avşar, Emine Güleş Halim Akın'ın ekibini oluşturmaktadır.
Şirince'den Sultan kız eğitmen Murat'ı sevmek-tedir. Kimi gecelerde de Murat'ın odasına gelmek-tedir. Dedikodulardan ürken Murat tedirgindir.
Köy Enstitüsü ekibi çeşitli köylerden on sekiz erkek, dört kız öğrenci alırlar. Birlikte doğaya karşı olağanüstü savaşımla enstitüyü kurma çalışma-larına başlarlar.
Şirice'nin varlıklısı Zeynel Ağa sık sık Cinci Nezir'e dilekçe yazdırarak Dumanlıboğaz Köy Enstitüsünü önlemeye çalışır. Enstitünün suyu için çekilecek borular Değirmenci Deli Derviş'in esrar ürettiği topraklardan geçecektir. Derviş'in tapusu sahte çıkar. 
Derviş çıkarı bozulacağı için çalışmaları engel-lemeye başlar. Borular kesilir çatışmalar gelişir.
Doğayla savaşıma köyün çıkarı bozulan ileri gelenleriyle çatışma da eklenir.
Enstitü ekibinin açığı kollanır. Zeynel Ağa'nın, Deli Derviş'in yanlışlarını, "sahtekarlığını" açığa çıkaran eğitmen Murat Ören Şirin Köy'de Sultan Hanım'la aynı odada sıkıştırılır, dövülür, "hapse-dilir." Enstitü ekibi durumu öğrenir, bir yolunu bula-rak bunları kurtarır.
Deli Derviş'in gözü iyice dönmüştür. Göz koy-duğu Emine öğretmeni değirmene kaldırır, öğretmenin elini kolunu bağlar. Emine Güleç bu durumda değirmen odasındadır. 
Sultan Hanım kurnazlığıyla tüm becerisini kullanarak Emine Güleç'in güvenliğini sağlar. Emi-ne'nin güvenliğini sağlayan oyalamalar sürerken Enstitü ekibi yetişir.
Silahlı çatışma başlamıştır. Sultan Hanım bir anlık boşluktan yararlanarak elindeki keskin bal-tayı Deli Derviş'in başına indirir. Deli Derviş ölür. Ama Derviş'in silahından çıkan kurşun eğitmen Murat Ören'i de öldürür."
Özet Kemal Tahir'in 1967'de Remzi Kitabevi'n-den çıkan Bozkırdaki Çekirdek'in.
1967'deki ilk baskıyı 1970'de almışım Görele'den. Sonraki yıllarda yapıtın yeni baskıları da çıkmıştır...
Kemal Tahir iyi anlatıcı. Kurgusuyla, diliyle okutturuyor kendin i. Toplumcu romancılarımızdan ayrılan ilginç bir özelliği var onun. Dönem, tarih romanlarında çoğunca somut gerçekleri bile kuşkuyla karşılayan bir yanı var. Kuşku giderek onda saplantı ya dönüşüyor. Gerçeği yalan-yanlış olarak romancı emeğiyle aktarabiliyor. Boz kırdaki Çekirdek böyle romanlarından.
Yüzlerce yapıtla 1954'ten beri anlatılan "Köy enstitüleri destanını" Kemal Tahir bu romanla acımasızca eleştiriyor." Doğayla savaşmada yengiye ulaşan ama düşman bir çevrenin insanlarıyla savaşta yenilen bir köy enstitüsü kurma ekibinin acı, bir o denli de gülünç serüvenini anlatarak enstitü düşüncesinin tutarsızlığını" göster meye çalışıyor.
Köy Enstitülerine olumsuz bakışını romanın sayfalarına ulaşmadan arka kapaktaki Kemal Tahir'in görüşünden anlıyoruz: "Bizdeki toplumsal ve siyasal şartlar içinde KÖY ENSTİTÜLERİ, köylü çocuklarının çile çekme ve azla yetinme yatkınlıklarından yararlanarak, en ağır işlerde gaddarca çalıştırılıp sömürülmelerinden başka bir sonuç veremezdi. Nitekim bu deneme son hesaplaşmada, biz Türk aydınlarının halk düşman lığımızı değilse bile, halka hiç acımadığımızı ıspatlamıştır. Bozkırdaki Çekirdek işte bu çapraşık dramın romanıdır."
Kemal Tahir hiçbir köy enstitüsüne uğramamıştır.1938'le 1950 arasında tutukevi dedir. Artık işlevsizleştirilen "enstitülerin" son dört yılında da onları incelediğini sanmıyorum. Bozkırdaki Çekirdek'i "köy enstitüsü düşmanla-rının" dedikodularıyla, yazdıklarıyla, onların görüşlerini kurguladığı belli kişilere söyleterek kotarmıştır.
17 Nisan'da eğitim tarihimizin destansı uygulamasının eğitime, kültüre, yazma, sanata bunca katkısını saygıyla anarken "tam karşıt" yakadan bir kurgusal yapıtı da anımsattım.

MAKALEYE YORUM YAZIN

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


yukarı çık