• 23 Kasım 2018, Cuma 14:41
HayrettinGünay

Hayrettin Günay

BİZİM KÖY

Bugün artık uygarlık savaşını kazanmamız için yine kendimizi yenmemiz gerekiyor. Bu gerçeği bize ülkücü genç öğretmen Mahmut Makal'ın köy notları bütün açıklığıyla gösteriyor. 1910'dan bu yana, köy davasında bir arpa boyu kadar bile ilerleyemediğimizi görmek işin, genç bir köy aydınının, içinde yaşadığı, canıyla kanıyla bağlı olduğu köyünün gerçeklerini dile getirmesi gerekmiş meğer."
Mahmut Makal, köy okulundan Enstitüye, oradan da köy öğretmenliğine geçmiş aydın ve sanatçı bir genç. Yolu şehirlere uğramamış hiç. Köy Enstitüsünün ileri eğitim havası içinden  geçip, Atatürk Devrimlerinin ilkeleriyle beslenmiş kafasını, yüreğini köyün kalkın­masına adamış... Köyün dertlerini bir yola dile getireyim demiş. Dile getireyim de onu bütün Türk aydınlarının, okumuşlarının malı yapayım demiş. Bu istekten Bizim Köy adlı o yürekler acısı gerçeğin içinden bütün yurda açılan bir pencere meydana gelmiş. Bu pencereden bizlere doğru yükselen sesler yoksulluğun, bilgisizliğin, yetimliğin acı sesi olmuş."
Bu tümceleri Vedat Günyol'dan aktardım.
Mahmut Makal, köyüne bir gün uzaktaki Nürgüz köyünde öğretmendir. 1 Mayıs 1948'den başlayarak Varlık dergisine mektuplar yazar. Bunlar köy sorunlarını yansıtan, köy yaşa­mını tüm çıplaklığıyla yansıtan yazılardır. Yaşar Nabi Nayır'ın önemli, güçlü, öncü der­gisinde çıkan yazılar, Mahmut Makal adını duyurur.
1950'de, yazılar Varlık Yayınlarında kitaplaşır, Bizim Köy adını alır. Gerek dergi yazıları gerekse Bizim Köy aydınların, yazarların ilgisini çeker. 1912 doğumlu deneme, eleştiri yazarı, çevirmen, dergi yöneticisi Vedat Günyol da Mahmut Makal'a ilgisiz kalmaz. Dahası bir "köy yazını" oluşmaya başlayacağını sezmiştir. Kendisinden 20 yaş küçük, yaşı yirmiye gelmemiş bir köy öğretmeninin yazdıklarını konu edinerek onu yüreklendirmiştir.
1950'de yayımlanan Bizim Köy'le ilgili alıntı yaptığım, andığım Vedat Günyol'un, Bi­zim Köy'ün Düşündürdükleri yazısından başka Fakir Baykurt'un Bizim Köyden Mahmut Makal'a Mektup, Nadir Nadi'nin Bir Mektup, Vala Nurettin'in Köyde Tarikata Girenler Gibi,
Melih Cevdet Anday'ın Bizim Köye Dair, Falih Rıfkı Atay'ın O Köy, Samim Kocagöz'ün Büyük Türk Romanına Doğru, Orhan Veli Kanık'ın Makal'ın Yurt Sevgisi, Oktay Rıfat'ın Bizim Köy, Hasan Ali Ediz'in Köy Siyasetimiz ve Bizim Köy yazıları da anımsanmalıdır.
10 Ağustos 2018'de sonsuzluğa giden Mahmut Makal'ın öğretmenliği, eğitimciliği dışın­da yazarlığa başlaması böyle...
Makal, öğretmenlik, müfettişlik olmak üzere yirmi yıl kadar bu uğraşa emek verdi. Sonra Bizim Köy Yayınevini kurdu. Yazdı, yayımladı...
Bizim Köyde köy kalkınma anlayışını, bu yolda yapılması gerekenleri yazmıştı. Yazdıkları gözleme, gerçekçiliğe dayanıyordu.
Kuru Sevda, Köye Gidenler yapıtlarında da başlangıç yolundaki ilkelerle "yaşantıla­rını" öyküye dönüştürdü.
Köy yazını, gözlemci, gerçekçi, köylülerin gerçekleştirdiği köy yazını çığırını o açtı Onun açtığı yolda Talip Apaydın, Fakir Baykurt, Selahattin Şimşek, gibi niceleri yazı başlangıçlarında onu örnek aldılar. Sonra kendine özgü alanlarda yapıtlar ürettiler. Mahmut Makal çoğu yazar gibi yazına şiirle adım attı. Köy Enstitüleri Dergisi'nde çıktı ilk yazısı. Temmuz I946'da. Tufan Mahmut Makal adıyla.
Mahmut Makal Türk'e Doğru, Varlık, Şimdilik, Kim, Cumhuriyet, Milliyet, Vatan, Akşam, May, Pazar Postası, Ülke, Ant, Öğretmen, Yağmur ve Toprak, Sosyal Adalet, Türk Dili, İmece, Forum, Ulus, Karagöz, Öncü, Yeni Gün ... gibi dergilerde, gazetelerde yazdı.
Yazıda geçen yapıtlarından başka ürünleri de var: Memleketin Sahipleri,17 Nisan, Kal­kınma Masalı, Bizim Köy-1975, Eğitimde Yolunuz Nereye, İplik Pazarı, Kamçı Teslimi, Bu Ne Bi­çim Ülke, Zulüm Makinası, Kokmuş Bir Düzende, Açlık Pınarı, Karanlığı Zorlayanlar, Ötelerin Havası, Yer Altında Bir Anadolu, Köy Enstitüleri ve Ötesi, Bir İşçinin Günlüğü.
Günümüz köyleri Mahmut Makal'ın yazdığı köyleri aştı çoğunca. Bu gelişmede Mahmut Makal'ın yapıtlarının uyarıcılığı yadsınamaz.
Onu unutmamalı, okuyarak yaşatmalıyız..
 


MAKALEYE YORUM YAZIN

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


yukarı çık