• 25 Ocak 2019, Cuma 17:18
HayrettinGünay

Hayrettin Günay

AVCILIK EKİNİ ( I )

Türkçe "av" sözcüğü dilimizle ilgili eski kaynaklarda geçmektedir.
Kaşgarlı Mahmut'un yapıtında; "toplaşmak, üşüşmek, etrafını devirmek, avlamak" anlamın­dadır. -Çı yapım ekiyle oluşturulan "avcı",-la yapım ekiyle oluşturulan "avla- eylemi de yer alır ilk önemli sözlüğümüzde. Kaşgarlı, Türkçenin başka yörelerinde de sözcüğün anlam ortaklığıyla kullanıldığını saptar.
Kutatadgu Bilig'de de karşımıza çıkar sözcük yirmiye yakın yerde. Balasagunlu Yusuf'un yapıtı üstüne yapılan Reşit Rahmeti Arat çalışmasının dizinine bakmak yeterlidir bu konuda.
Dilimizdeki nice sözcüğün geçmişten günümüze gelen varsıl evrimi vardır. Bu konuda ilk sözcükler diyebileceğimiz; avcı, avcılık giderek yeni gerçek anlamlar, yan anlama­lar, değişmeceli anlamlar, terim anlamlar, deyim anlamlar .... edinerek çeşitlenmiş; dilimizin sözcü dağarcığına katkı sunulmuştur.
Küçük, dil güzelliğiyle coşkulandıran bir tarama, karşılaşılanları sıralama bir söz­den nice sözcüklerin ortaya çıkışını kanıtlar:
Av, avcı, avlanmak, ava gitmek, ava çıkmak, av iti, av aracı, av silahı, av giysisi, av alanı, av avlamak tav tavlamak, av yok etme öbeği, av bombardıman uçağı, av havacılığı, av pilo­tu, av uçağı, av düzenlemesi, avcılık işleri, av bekçisi, av bıçağı, av eti, av yemeği, av hayvanı, av kuşu, av işletmesi, av çiftliği, av kırımı, av koruma alanı, av günü, av mevsimi, av tüfeği, av üretme istasyonu, av kaldırmak, eneze avı, balık avı, bıldırcın avı, ördek avı, çulluk avı, kaz avı, üveyik avı, sarısandal avı, karatavuk avı, alakarga avı, mezgeldek avı, kocagöz avı, su çulluğu avı, kız kuşu avı, kervan çulluğu avı, keklik avı, kırım kargası avı, sülün avı, tavşan avı, tilki avı, kurt avı, domuz avı, keçi avı, geyik avı, sansar avı, porsuk avı, deniz av alanı, kıyı avı, av tezkeresi, av bedeli, av çantası, avcılık izni, Merkez av komisyonu, AV tv, kara avı, su ürünleri avı, av büyüsü, av uçakları, av önleme uçağı, av yasağı, avlanma yasağı, büyük av hayvanları, küçük av hayvanları, av süresi, avlanma günü, av turizmi, yivli av tüfekleri, yivsiz av tüfekleri; av avlandı, tav tavlandı (deli evlendi), avcı kediye kurnaz fare; ava gelmez kuş olmaz başa gelmez iş olmaz, ava giden avlanır, av avlayanın kemer bağlayanın, avcı ne kadar al bilse ayı o kadar yol bilir, av köpeği avdan kalmaz, av vuranın değil alanın ....
T.C. Orman Bakanlığı Milli Parklar ve Av-Yaban Hayatı Genel Müdürlüğü yayını SÜRDÜRÜLEBİLİR AVCILIK İÇİN TEMEL EĞİTİM KİTABI'ndan, Mehmet Emin Bora'nın makalesinden öğrenebiliriz avcılığın kısa tarihini:
İnsanın tarihi avlanmanın da tarihi-dir. Doğa koşullarında yaşamaya çalışan insan, ayakta kalma savaşımını avcılık özellikleriyle yengiye dönüştürmüştür.
Doğada insanlaşma süreci çevre koşullarıyla bağıntılıdır. İnsan düşünme-den önce özdeksel gereksinimlerini gidermeye çalıştı. Artan gereksinimleri gidermek işin araçlar kulIandı. İnsanlığın tarihini en az üç milyar yıl geriye götürü-yorlar. Avcılığın tarihi de insanlığın tarihiyle başlar.
Biyolojik gelişimi içinde ayağa kalkan insan doğal olarak ilk avcılardır. "Ayağa kalkan", "dikilen insan" (Homo Erektus) avcılığı kümeler biçiminde "iş" olarak yap­tılar. "Avcı ruhu" gelişti.
Avcılık; bölgeciliği, iş bölümünü, ko-nuşmayı, yeni üretim biçimini oluşturdu. Bunlar birey, topluluk anlayışını da geliştirdi. Avın her şeyinden yararlanma; yiyecek ekini yanında araç yapımını, giysi üretimini de geliştirdi.
İnsanlığın gelişimi toplayıcılık, avcılık, tarım olarak üç büyük aşama yaşadı. Günümüzdeki yaşam da bunların binlerce yıllık evriminden ayrı değildir.
Bugünkü toplumsal yaşama bakarak geçmişteki avcı, tarih öncesi avcı; "işbirliğine yatkın, duygulu, zeki, çok başarılı bir insandı, evrim sonucu avcı olmuştu. İnsan etçil beslenmeye göre oluşmuştur. Sağlıklı gelişme, beyin yapısı için hayvansal protein zorunlu gereksinimdir. Toplayıcılık döneminden sonraki avcılık dönemi bu özelliği gerçekleştirmiştir. Çok uzak geçmişten günümüze "diş yapısı" olarak da her insanın birer avcı olduğunu anımsayalım.
İnsanı ava İten "insan oluşu"dur. Öz yapısında hepçillik vardır. Süreç içinde etçil yanı gelişmiştir.


MAKALEYE YORUM YAZIN

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


yukarı çık