• 04 Ekim 2013, Cuma 9:32
AliKaya

Ali Kaya

GIDA-TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI, FINDIKTA KARANFİLLİ TOMURCUK SAYILARAK REKOLTE TESPİT EDİLMESİNİ YASAKLAMAKLA HATA YAPMIŞTIR
Gıda-Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı 2013 yılından itibaren karanfilli tomurcuk sayılarak yapılan rekolte tahminini yapmayacak.
Bakanlık, “Karanfilli tomurcukların sayımı ile ortaya konulan tahmini rekoltenin, gerçekleşen rekolteden yüzde 20 oranında sapma gösterdiğini bu durumdan fındık üreticisinin ciddi manada zarar gördüğünü belirterek karışık (karanfilli) tomurcuklar sayılarak yapılan rekolte tahmininden vazgeçildiğini” bildirmiştir.
 
 
1-Karanfilli tomurcuktan tahminin yasaklanması üreticinin aleyhine fındık dış alıcı firmalarının lehine olmuştur. Avrupalı fındık alıcı firmalar rekolteyi Ocak-Nisan aralığında kendileri belirliyor. Bu aylarda başka rekolte tespit eden olmadığından rekolte şudur diyen olmuyor. Rekolteyi rahat rahat istedikleri seviyede belirleyip alivreci tüccar ve ihracatçılar ile  istedikleri fiyattan satış kontratı yapıyorlar.
Avrupalı firmaların belirledikleri fiyatlarda, o yılın rekoltesinde anormal bir durum olmadığı müddetçe sezon sonuna kadar bir değişiklik yaptıkları görülmemiştir. Alivre yapan tüccar ve ihracatçılar da imzaladıkları satış kontratlarındaki fiyatları esas alarak üreticiden fındık aldıklarından bu fiyatı kendiliklerinden değiştirdikleri veya yükselttikleri görülmemiştir. Bu durumlar Nisan ayından sezon sonuna kadar fındık fiyatlarının artmayacağını göstermektedir.
Gıda-Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Haziran ayı ikinci yarısında-Temmuz başında çotanak sayılarak rekolte tahmini yapılmasını istemektedir. Yukarıda anlatılanlara göre Haziran-Temmuz aylarında belirlenen rekoltenin fındık fiyatlarına bir etkisinin olmadığı görülmektedir.
Gıda-Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı rekolte tespitini Haziran-Temmuz aylarına almakla hata yapmıştır.
2-Alivre satış sisteminde fındık satış kontratları Ocak-Nisan aralığında imzalanmaktadır. Fındık ihracatında bu pazarlama sistemi devam ettiği müddetçe fındıkta rekoltenin ve maliyetin bu aylarda belirlenmesi mecburiyeti vardır.
3-2010 yılı yaz aylarında Giresun’da Giresun Ziraat Odası koordinatörlüğünde  “Fındık Tarımında Rekolte Tespit Çalıştayıyapıldı. Bu çalıştayı yapanlara çok teşekkür ediyorum. Geç kalınmış da olsa yapılmıştır. 3-4 yılda bir tekrarlanması gerekir diye düşünüyorum. Bu çalıştaya rekolte ile ilgisi olmayan bir çok kişi davet edilmesine rağmen nedense fındıkta rekolte konusunda tek araştırma yapan ben davet edilmedim.
Çalıştay’ın yapılması olumlu olmasına rağmen fındıkta rekoltenin ne zaman ve nasıl yapılması gerektiği hakkında bilimsel çalışmaların sunulamaması nedeniyle bu çalıştaydan olumlu somut hiç bir sonuç çıkmamıştır. Çalıştay başladığı gibi sona ermiştir.
4-Fındık Araştırma Enstitüsü’nde 1993-97 yılları arasında fındıkta rekolte ile ilgili ilk çalışmayı ben yaptım. 2000 li yıllarda bu çalışma daha geliştirilebilirdi. Bu güne kadar bu konuda hiçbir çalışma yapılmadı. Fındık Araştırma Enstitüsü’ nün web sayfasında 1998-2012 yılları arasında fındıkta rekolte belirleme ile ilgili bir çalışmaya rastlayamadım. Üniversitelerin Fındık Araştırma Merkezlerinde de fındıkta rekolte ile ilgili araştırmalar göremedim. Eğer bu konuda sonuçlanmış yada yürüyen bir çalışma varsa sonucunu buradan yayınlar çalışma varmış ben görememişim derim.
5-Karanfilli tomurcuktan tahmin sonuçları gerçekleşen rekolteden % 20 oranında farklı çıkıyorsa Gıda- Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı yetkilileri bunun sebebini biraz da İl Müdürlüklerinde aramalıdır.  İl müdürlüklerinde bu konuyu 2-3 yıl yürüten teknik elemanlar tam konuyu kavrarken hemen başka şubede başka konulara verilebilmektedir. Bu durum hata yapılmasını artırmaktadır. 
Örnek 5.1: Düzce Gıda- Tarım ve Hayvancılık Bakanlığıil müdürlüğü nün 2004 ve 2005 yılları rekoltesini bir inceleyiniz. Düzce ilinin 2004 ve 2005 yılı fındık rekolteleri 76 693 ton olarak tahmin edilmiştir. Fındıkta peryodisite vardır bu nedenle peş peşe  iki yılın fındık rekoltesinin aynı olması mümkün değildir. Peş peşe iki yılda fındık kesinlikle farklı miktarlarda olur. İki yılın rekoltesinin aynı gösterilmesi tam bir bilgisizlik ve aymazlık örneğidir.
Acaba Gıda- Tarım ve Hayvancılık Bakanlığıyetkilileri bu konuda ne yaptılar? Belki haberleri bile yoktur.
Örnek 5,2: Samsun Gıda-Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü 2012 yılı fındık rekoltesini karanfil miktarına göre Şubat ayı sonlarında 80 207 ton, Temmuz ayının ilk haftasında çotanak miktarına göre 100 539 ton olarak açıklamıştır.
Trabzon Gıda-Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü 2012 yılı fındık rekoltesini 7 Martta karanfil miktarına göre 59 302 ton, 28 Haziranda çotanak miktarına göre 63 489 ton olarak açıklamıştır.                 
Fındık bahçelerinde dallarda Şubat ayında sayılan karanfilli tomurcuk miktarı 100 ise bu oran hasatta 50-70 seviyelerindedir. Şubatın 2 ci yarısında bir dalda sayılan 100 karışık tomurcuğun aynı dalın hasatta tekrar sayılması ile sayılan çotanak miktarı hiçbir zaman  100 ün üzerinde veya 120-130 olamaz. Olursa bu sayım yanlıştır. Fındıkta toprağın iyi olmamasından, hastalık ve zararlılardan, dondan ve bakımsızlık vs den dolayı Şubatta sayılan karanfilli tomurcuk ve bunlardan hasatta oluşan çotanak miktarında azalma olur, hiçbir zaman artma olmaz. Samsun ve Trabzon’da 2012 yılı sayımları hatalıdır. Bu sayımları yapanların dikkatli sayım yapmadıkları görülür. Bu durum hata oranını artırmaktadır.
Bakanlığın iddiasına göre karanfilli tomurcuktan tahminde % 20 hata yapan elemanlar yukarıda görüldüğü gibi çotanaktan tahminde de hata yapıyorlar. Bakanlık buna ne diyecektir?
6- 2002 yılında Ordu Ziraat Odası Başkanlığını yaparken Şubat ayı sonunda Ordu’ nun iç kesimlerde bir ilçeye gittim. İlçe Müdürlüğünde rekolte tespit işiyle görevli teknik elemana şu rekolte sayımı yaptığın dalları birde ben göreyim dediğimde o  teknik eleman bana işim çoktu. İl müdürlüğü benden rakam istiyordu. Bende kafadan attım gönderdim demiştir.
Karışık tomurcuktan tahminde başarısız olan bu bilgisiz ve ilgisiz elemanların çotanaktan rekolte tahminini doğru yapacağını kim söyleyebilir? Çotanaktan rekolte tahmini de yanlış yapılabilir.
7-Şubat ayı 2 ci yarısında karanfilli tomurcuklar sayılarak yapılan rekolte tahmini ilk tahmin olduğu için bir ön tahmin-ön bilgi olarak kabul edilebilir. Bu tahminde karanfilli tomurcuklar dikkatli sayılırsa hata oranı % 10 un altına düşebilir. Hasata 5-6 ay kala yapılan bu tahminde bu kadar hata olması normaldir.
8-Rekolte tahmini yapıldıktan sonra iş bitmiyor. Tahmin edilen rekolte miktarı ile gerçekleşen rekolte rakamları birbirine yakın mı-uzak mı? Birbirinden farklı ise bunun sebebi araştırılır. Bu güne kadar Bakanlık İl Müdürlüklerinde bu konuda çalışma yapan hiç kimseye rastlamadım.
SONUÇ: Fındık Araştırma Enstitüsü’nde, üniversitelerde rekolte tahmini konusunda yeni proje yapılması mecburiyet haline gelmiştir. İller ve çeşit bazında, az yılına ve çok yılına göre bir çotanakta meyve sayısı ve bir Kg da meyve sayısı, meyve tutum oranları,  dekarda ocak ve bir ocakta dal sayıları vs tespitleri yeniden yapılmalı zira bu verilere ihtiyaç vardır.
Gıda-Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı “karanfilli tomurcuk sayılarak rekolte tespit edilmesi yöntemini” yasaklamak yerine tekrar yürürlüğe koymalıdır.Fındıkta rekolte çalışması yapanların fındığı çok iyi bilmeleri gerekir. Rekolteye etki eden faktörler 365 gün takip edilmelidir. Şartların fındığa etkisi her yerde aynı değildir. Bunun için rekolteciler fındığa etkili olan iklim olayları ile fındık hastalık ve zararlılarının etkisini takip etmeli gerekirse dallarda yeniden sayım yapılmalı, özellikle olumsuz etkiler varsa derecesi belirlenmelidir.
Teknik elemanların rekolte-maliyet işlerini uzun yıllar yapmaları, rekolte tahmini ve fındık yetiştiriciliği konusunda 3-5 yılda bir kursa katılmaları sağlanmalıdır.
 02.10.2013
  Saygılarımla
  

MAKALEYE YORUM YAZIN

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


yukarı çık