• 25 Ekim 2013, Cuma 9:21
AliKaya

Ali Kaya

FINDIKTA BAKIMSIZLIK İLE YAŞLANMA KARIŞTIRILMAKTADIR(2)
 Sevgili okurlarım,
Yaşlanmanın ne olduğunu ve fındık bitkisi üzerindeki belirtilerini geçen hafta yazdım. Yaşlı denilen fındık bahçeleri gerçekten yaşlı mı? Verim düşüklüğü yaşlılıktan mı yoksa başka sebeplerden mi kaynaklanıyor. Bunlara cevap verebilmemiz için önce halk bahçelerinin durumuna bir göz atalım.
1-Bölgemizde fındığın dikildiği arazilerin büyük çoğunluğunun meyili oldukça fazladır. Sorunlu düz arazilere “balık sırtı teras”, meyilli arazilere meyil durumuna göre “kanal teras”,”hendek teras” veya “cep teras”lardan uygun olanı yapılarak üzerinde toprağın gücü dikkate alınarak belirlenen ocak yerlerine teraslarına göre genişlik ve derinlikte açılan çukurlara fidan dikilmesi gerekirken, ister düz olsun ister meyilli olsun isterse çok meyilli olsun arazi üzerinde düzeltme yapılmadan fındık dikilmektedir. Çiftçiler bahçe kurarken arazi üzerinde hiçbir tedbir almamaktadır. Halk bahçeleri arazi ve toprak hazırlığı yapılmadan kurulmuş ve kurulmaktadır.
2-Fındık bahçelerimizde çeşit karışıklığı vardır ayrıca dikimde tozlayıcı çeşitlere yer verilmemiş ve verilmemektedir.
  3-Çiftçiliğin birinci olmazsa olmazı toprak analizi yapılmasıdır. Fındık üreticileri toprak analizi yaptırmadığı gibi asitli topraklara kireç, bazik topraklara kükürt vermeden, organik maddesi çok az-az toprakların organik maddesi yükseltmeden, purlu-killi toprakları ıslah etmeden kısaca fındığın istediği özellikte olmayan toprakları ıslah etmeden-toprak hazırlığı yapmadan fidan dikmektedir.
4-Fındık arazileri 5-6 yılda bir olmasa bile 10-12 yılda bir mutlaka bellenmesi gerekirken hiç bellenmemektedir. İşlenmeyen topraklar taş gibidir ve içine su işlememektedir.
5-Halk bahçelerinde düz/az meyilli/çok meyilli arazilerde ocaklar 2 m-3 m-4 m aralıkla dikilmekte bahçelerin dekarında 60-70 hatta 80-100 ocak bulunmaktadır. Bu şekilde ocaklar arası mesafeler yarı oranda yada üçte iki oranında küçülmektedir.
6-Ocak çukurları dar (ort 0,5 m) ve sığ(10-15 cm derinlikte) açılmaktadır. Açılan çukurların alanı olması gerekenin yarısı kadar-üçte biri kadar yalnız dal sayısı da olması gerekenin 2 katı kadardır. Tüm arazilerde yarı yarıya daraltılarak açılan ocak çukurlarına “yan yana 8-10 tane fidan dikilmektedir”.
Fındık üreticilerinin fidan dikme anlayışı dalların köklerinin kütükleşmesine neden olmaktadır. Kütükleşme verimi düşürmektedir. Bu durum halk bahçelerinin en büyük sorunudur. Yanlış fidan dikilmesi bile verimin düşmesinde tek başına en büyük etkendir.  
7-Ocak çukurlarının dar tutulması ve bu dar alana fazla sayıda fidan dikilmesi ve dal oluşması, sonraki yıllarda zaman zaman bilinçsizce fidanlar ve dallar ilave edilmesi dalların ve fidanların birbirine bitişik yada yan yana sık (1-2-5-10-20 cm aralıklarla) büyümesine neden olmaktadır. Yaşları ne olursa olsun fidanların ve dalların 50-60 cm den daha kısa aralıklarla bir arada olması köklerin birbirine girmesine, kök yumağı oluşmasına, kütükleşmesine ve yapısal bozukluğa uğrayarak büyüyemez hale gelmesine neden olmaktadır.
8-Dalların ve fidanların birbirine bitişik yada yan yana sık büyümesi dalların gövdelerinin kavak ağaçları gibi yukarılara doğru fazlaca büyümesine, dallardan yan dalların 1-1,2 m yükseklerden değil de 2,5-3 m yükseklerden itibaren çıkmasına ve yan dalların cılız oluşmasına neden olmaktadır.
9- Halk bahçelerinde fındık ocakları bilgisizlikten ve bakımsızlıktan dolayı ortalama yarım m lik alanda  1-5 yaşında (3-5 sayıda) fidanın, 7-12 yaşlarında (2-5 sayıda) genç dalların ve 12-30 yaş aralığında çok sayıda verim çağında dalların bir araya gelmesi ile oluşmakta ve ürün vermektedir.   Bazı ocaklarda bunlar arasında gözden kaçarak kesilmemiş gerçekten 40-50 yaşlarına kadar gelebilmiş dallar da olmaktadır.
10-Fındık çiftçilerinin budamayı bilmemesi ocakların yanlış yerlerinden yanlış dalların kesilmesine neden olmaktadır. Ocaklardan bilgisizce dal kesilmesi sonunda ocakların orta yerinde veya bir tarafında ya da iki tarafında ocakların ½ si veya 1/3 ü veya ¼ ü oranında boşluklar oluşmaktadır. Bu şekilde ocakların bir kısmı boşken diğer kısımlarında fidan, genç dal ve dallar birbirine bitişik, yan yana ya da çok küçük aralıklarla büyümekte, çok sık büyümekte, bu sıklıktan dolayı kökler birbirine girmekte, fazla büyüyememektedir. 
11-Fındık ocaklarında kesilen dalların kökleri sökülmemekte, çürümeye terk edilmektedir.  Köklerin yakınından yada bitişiğinden yeni dalların oluşmasına müsaade edilmektedir. Bu durumlar; Köklerin sıklaşmasına ve kütükleşmesine, Köklerin çürümesine ve zararlılara yataklık yapmasına, Dalların sıklaşmasına neden olmaktadır.
12-Meyili % 30-40 ve daha fazla olan arazilerde ocak sıra aralarının olması gereken mesafenin yarısı kadar olması ocakların dallarının yukarıya doğru çok az aşağıya doğru fazla büyümesine, aşağıdaki ocakların üzerini kaplamasına neden olmaktadır. Dallar aşağı meyilli olarak büyümektedir. Buda dalların güneş alma durumunu azaltmakta, bahçelerin orman olmasına neden olmaktadır.
13-Fındık bahçelerine fidan dikildikten sonraki 5-6 yıl içinde şekil budaması hiç yapılmadığı gibi verim döneminde dal içi budaması da hiç yapılmamaktadır. Budama ömür boyu hiç yapılmamış ve yapılmamaktadır. Hatta işin acı tarafı fındık üreticileri budamayı bilmemektedir. Fındıkta budamanın bilinmemesinden ve yapılmamasından bahçeler orman halini almış ve odun deposu olmuştur.
14-Fındık bahçelerinde kök ve dip sürgünlerinin yılda en az iki defa gübre kullanılmadan önce temizlenmesi gerekirken halk bahçelerinde yılda bir kez ya da iki yılda bir kez yapılmaktadır.
15-Fındık hastalık ve zararlılarına karşı yeterli mücadele yapılmaması sonucu fındık zararlılarının etkisi ile dalların yan dalları veya dalcıkları kısmen kurumakta, bu nedenle dallar erken verimden düşmektedir.
16-Halk bahçelerinde bilgisizlikten ve bakımsızlıktan dolayı dalların yaşlanmadan (erken) kesilmesi, yerlerine bol miktarda fidan ve dal bırakılması dalların ömrünün 15-30 yıl aralığında ve  sürekli genç olmasına neden olmaktadır. Dallar ve ocaklar dolayısıyla fındık bahçeleri her 50-60 yaşına geldiğinde(yaşlandığında)sökülüp yeniden dikilseydi dikim tarihi 125-150 yıl olan fındık bahçelerinin en az 2 veya 3 defa sökülmesi ve yeniden dikilmesi ayrıca her yenilemede söküm masrafı+dikim masrafı yanında 5-7 yıl ürün alınamaması gibi verimsiz yıllar olurdu. Oysa bu bahçeler yenilenmeden 100-150 yıl düşük seviyelerde sürekli ürün vermektedir.
Dalların sürekli yenilenmeleri, fidan ve dal ilave edilmeleri ocakların farklı yaşlarda dallardan oluşmasına ve verimlerinin de düşük seviyelerde ve sürekli olmasına neden olmaktadır. Bunlar ocakların yaşlanmasını ve 3-5 yıl gibi verimden düşmesini engellemektedir. Bu nedenler dalların ömrü yerine ocakların ve bahçelerin ömrünün söz konusu olduğunu göstermektedir.
Halk bahçelerinde yapılan yanlış uygulamalarla dalların ömrü kısaltılmış (15-30 yıl),  fındık ocaklarının ve fındık bahçelerinin ömrü de uzatılmıştır. (150-200 yıl, belki daha uzun da olabilir)
Sevgili okurlarım,
Fındık bahçelerine yapılan uygulamaların durumunu uzatmadan kısaca yazdım. Bunlara daha ilaveler yapabiliriz.
Bahçelerin durumu hakkında çok geniş bilgiler ve çok çarpıcı resimler var elimde. Bunları burada vermem mümkün olmuyor.
Görüldüğü gibi çiftçilerin fındığa yaptıkları uygulamaların hiç biri doğru değildir. Tümü yanlıştır.
Dünyada fındık üreten ülkeler arasında dekara verim yönünden son sıradayız. Sıranın sonunda olmak kolay olmadı. Bunun için modern üretim tekniğini yıllardır görmezden geldik ve geliyoruz. Tembellik ve bilgisizlik genlerimize işlemiş. Onlardan kolay kolay ayrılamıyoruz. (Devamı var).
Saygılarımla,
23.10.2013

MAKALEYE YORUM YAZIN

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


yukarı çık