• 28 Kasım 2018, Çarşamba 17:10
A.Dursun YILMAZ

A. Dursun YILMAZ

Yetiştirmeme Birliği!

Son dört yazımı  et, yapağı, yün, tiftik, süt, hayvan ve özellikle koyun ve tiftik keçisi üzerine yazdım. Evet, et ihtiyacımız var! Et üretimi, tüketimimizi karşılamaya yetmiyor! Hayvan varlığı azaltılarak ya da ortadan kaldırılarak et üretimi de, tüketimi de çözülemez. Bütün Avrupa coğrafyasının yanında Arjantin ve diğer Güney Amerika ülkelerinden kesimlik, besilik canlı hayvan veya karkas et ithal edilerek, et tüketimi sorunu giderilemez. Yem fiyatlarındaki pahalılık, süt fiyatlarındaki düşüklük ve canlı hayvan ithalatı sürdükçe süt hayvanlarını kesime gitmekten alıkoyamayız. Süt hayvanları kesilip hayvan sayısı azalıp, ithalat sürdükçe et fiyatlarının sürekli olarak artması kaçınılmazdır. Et fiyatları arttıkça yeni ithalat yapılır. Bu döngü içinde et fiyatları artıkça anaç, kuzu ve oğlaklar da kesime gider. Dolayısıyla küçükbaş hayvan varlığında da azalma olur. Bugün, bu kısır döngünün içinde olduğumuz açıktır. 
Somut olarak tiftik keçisi sayısı 2015 yılından itibaren azalmaktadır. Anaç hayvan desteği ve tiftik desteğine rağmen et fiyatlarındaki artış nedeniyle tiftik keçisi varlığı sürekli azalmaktadır. Buna bir de küpe ve tiftik desteği alma adına ölen, öldürülen ve satılan hayvanların istatistiklere yansıtılmadığı gerçeğini de eklediğimizde durumun vahameti ortaya çıkmaktadır.            
***  
5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun bir kaç maddesi ile her bir ilde ıslah amaçlı hayvan yetiştiricileri birliği kurulmasına olanak sağlanmıştır. Yasada bir kaç maddelik bir düzenleme yapılarak ayrıntılar Yönetmeliğe bırakılmıştır. Kanunun söz konusu bir iki maddesinde ve Yönetmelikte yer almayan konularda 1163 sayılı Kooperatifler Kanununa gönderme yapılarak boşluk doldurulmaya çalışılmıştır. Bu düzenlemeler, gerek kamu hukuku, gerekse özel hukuk bağlamında birçok sorunu içinde taşımaktadır. Ancak, bu boyutunu gündeme getirmeyeceğiz.  
Kanun ve Yönetmeliğe göre yetiştirici birlikleri, hayvan gen kaynaklarının korunması, araştırılması, tespiti, ıslahı, geliştirilmesi, yaygınlaştırılması ve pazar-lanması konularında faaliyet gösterecektir. Birliklerin her bir il düzeyinde tüzel kişili-ğe haiz olarak kurulması öngörülmüştür. 
Yine düzenlemelere göre yetiştirici birlik, koyun ve keçi türlerinde müştereken, diğer hayvan cinslerinde ise aynı türden hayvana veya arılı kovana sahip en az yedi yetiştiricinin bir araya gelmesiyle kurulabilmektedir. Aynı şekilde yedi yetiştirici birliği de bir tane merkez birliği kurabilmektedir. 
***  
Hayvan gen kaynaklarının korunması ve ıslahı temel amaç olarak benimsendiği-ne göre mevcut gen kaynaklarının korunması ve verimi düşük hayvanların ıslahının yapılması beklenir. Ancak, ister büyükbaş, isterse küçükbaş olsun türlerin altında farklı ticari amaçlarla yetiştiricilik yapılmaktadır. Süt hayvanı ile besi hayvanının ıslahı farklıdır. Süt keçisiyle besi keçisinin genetik korunması ayrıdır. Süt koyunuyla besi koyununun ıslahı farklıdır. Simental cinsi büyükbaş ile Jersey hayvanının genetik korumasını aynı yetiştirici birliği yapabilir mi? Yeterli bilgi birikimi sağlayabilir mi? Merinos cinsi koyun ile Sakız cinsinin genetiğini aynı yetiştirici birliği koruyabilir mi?  Kıl keçisi ile Saanen keçisinin ya da Honamlı keçisinin ıslahını aynı yetiştirici birliği yapabilir mi?  Giresun'un Karayaka koyunu ile İvesi koyununun gen kaynakla-rını aynı yetiştirici birliği koruyabilir mi? Aynı yetiştirici birliğinde bulunmasına imkân sağlanan kıl, tiftik ve diğer cinsler-deki keçiler ile etçil ve sütçül koyunlarının ıslahı nasıl izlenecek?
Bir ildeki etçil hayvanların içindeki az sayıda sütçül hayvanın gen koruması nasıl yapılabilir? Binlerce kıl keçisinin içindeki az sayıda sütçü Saanen'in genetik yönden korunması nasıl olacaktır. Etçil ve sütçül olmayan yalnızca tiftiği için besle-nen tiftik keçisinin koyunlar dünyasında yaşama şansı var mıdır? İzmir ilindeki Saanen hayvanının verim ve gen bilgileri ile Çanakkale ilindeki Saanen keçisinin bilgileri nasıl karşılaştırılabilir? Bu sorular artırılabilir! 
  ***  
Hayvan yetiştiriciliğinde farklı ırk, tür ve cinsleri aynı kurumsal yapı içinde bir araya getirmek doğru değildir. Gen kaynağı ve ıslah sorununun beklentileri, çıkarları ve amaçları farklı olan kişiler, yetiştiriciler, yetiştirici birlikleri tarafından korunması mümkün değildir. Her ilde yetiştirici birliği teşkilatlandırıl-ması modelindeki başarısızlığın günümüz-deki yansıması et, süt, yapağı, yün ve tiftik sorunudur. Çözüm için yalnızca aynı amaca koşan yetiştiricilerin ülke bazında teşkilatlanmasıdır. Ülkemizde yalnızca bir tane Simental yetiştiricileri birliği olmalıdır. Yalnızca Saanen keçisi yetiştiricileri birliği olmalıdır. Yalnızca Karayaka koyunu yetiştiricileri birliği olmalıdır. Özetle, et, süt, yün, yapağı, tiftik yönünden ırkların verimine göre ülke bazında bir yetiştirici birliği oluşturularak, damızlık değişimleri başta olmak üzere tüm bilgilerin merkezi yapı tarafından izlenmesi gerekli ve zorunludur. Aksi halde hayvan sayımız daha da aşağılara inecektir.     


MAKALEYE YORUM YAZIN

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


ANKET

Yeni İnternet Sitemizi Beğendiniz mi?

yukarı çık