• 01 Haziran 2017, Perşembe 9:04
A.Dursun YILMAZ

A. Dursun YILMAZ

Mondragon
 Ülkemizin futboluna birçok kaleci geldi. Gelenler, kaçınılmaz sona uğrayarak geçtiler, geçmekteler. Anımsayabildiklerimi söyleyeyim. Galatasaraylı Turgay, Yasin, Simoviç, Göztepeli Ali, Beşiktaşlı Sabri, Fenerbahçeli Datcu, Rüştü, Trabzonsporlu Şenol, Giresunsporlu Mehmet, Fevzi. Bu liste uzayıp gidebilir. Hiç kuşkusuz, bu listeye siz de isim ekleyebilirsiniz. Bir de Mondragon var, Galatasaraylı.
Bir futbol takımında kaleciler önemlidir. Gerçi, takım oyununda tüm elemanlar önemlidir. Ancak, kalecilerin yeri ayrıdır. Başka bir oyuncu takım kaptanı olsa bile oyunu okur, takımı yönetir, yönlendirir, organize eder, aksayanı uyarır. Hele, ceza sahası içinde takımın bütün oyuncuları üzerindeki egemenliği tartışılamaz.
***
İspanya'nın Bask bölgesinde İkinci Dünya Savaşı sürerken 1943 yılında aç ve yoksul bir kasabaya atanan din adamı, kasabanın gençlerini çıraklık okulunda eğitmeye başlar. İlk mezununu 11 yıl sonra veren okulda gençler, kooperatifçilik ilkelerine sıkı sıkıya bağlı olarak yetiştirilir. Gençlerden beşi, kasabanın tek fabrikasında işe başlamış ise de bir süre sonra ayrılır. Soba üretim kooperatifi kurar. Üretim süreci içinde parafinden bütan yakıta geçildiğinde ilk dönüşümü, soba üreticisi olan bu kooperatif yapar ve hızlıca büyür.
1956 yılında kurulan kooperatif, 1958'de sağlık sigortası kooperatifini, 1959'da bankasını kurar. 1975'de 45 ayrı kooperatifte 17.000 ortağı ve çalışanı olur. 1982'de 20.000 ortağı ve çalışanı, 82 sinai, 6 tarımsal, 3 hizmet ve 14 yapı kooperatifi, 45 teknik okulu, 1 politeknik okulu, bir bankası, bir araştırma merkezi olur.
Çalışmaya başlayan her kişi aynı zamanda kooperatif ortağı olmaktadır. Hem ortak, hem de çalışanın ömür boyu iş garantisi bulunmaktadır. Kooperatif kurulduğundan bu yana bir kişi de işten atılmamaktadır. Emekli olunca ekip biçmeye yarayan küçük bir arazi de verilmektedir. Kooperatife ortak olmanın bedeli 11.000,- ABD. Doları olup çalışılarak ödenmektedir. Ayrıca, elde edilen kar payından düşen kısım bankada biriktirilmektedir. Emekli olmadan da kişiye ödenmemektedir. En yüksek maaş, en düşük maaşın altı katından fazla değildir. Çalışan ortak, emekli olunca maaşının % 60'ını almaktadır. Ayrıca, Bankada biriken paranın % 75'ini almaktadır.
Bugün İspanya'nın en büyük beyaz ve kahve rengi eşya üreticilerinden biri, en büyük CNC tezgahı üreticisi. İspanya'nın yarı iletken levhasını (cihp) üreten ilk firması. Avrupa'nın en büyük üçüncü otomotiv yan sanayi üreticisi, İspanya'nın toplam ihracatının % 1'inden fazlasını yapan bir kuruluş. 2012 yılında 33 milyar dolar cirosu ve 80.000'i aşkın çalışan ortağı bulunmaktadır.
***
Galatasaray'ın kalecisi de Mondragon, ama bu başka Mondragon. İspanya'nın Mondragon'u. Biri insan, diğeri kurum. Biri kaleci, öteki sinai, ticari, eğitim, finans ve sigorta organizasyonu. İnsan olan kalesini korurken, diğeri içinde bulunduğu toplumu koruyor, yönetiyor, yönlendiriyor, organize ediyor. Bence, her ikisi de aynı işi yapıyor.
***
Bizimkiler ne yapıyor ? 1936 yılından itibaren kurulan fındık tarım satış kooperatiflerimiz ve 1838 yılında kurulan birliğimiz ne yapıyor ? Ya da başka kooperatiflerimiz, birliklerimiz, diğerleri… Biliniz ki, kooperatifler olmadan ticaret, sanayi, tarım ve sosyal politika, sosyal güvenlik olamaz.

MAKALEYE YORUM YAZIN

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


yukarı çık