• 15 Mayıs 2019, Çarşamba 16:33
A.Dursun YILMAZ

A. Dursun YILMAZ

İhracatçı Kimin Yanında !

Son üç yazım, fındık çalıştayı üzerineydi. Devam edelim. Fındık, ülkemizin çok önemli bir ihraç ürünüdür. Yıllara göre değişmekle birlikte ortalama 250.000 ton civarında iç fındık ihraç etmekteyiz. Son 20 yılda bir kez 200.000 tonun altına düşmüştür. 2004-05 döneminde ihracatımız 195.000 ton olmuştur. 2012-13 sezonunda ise 301.000 ton ihracat ile en yüksek miktara ulaştık. İhraç miktarının büyüklüğünde iç ve dış piyasanın talepleri yanında rekoltenin de önemli bir etkisinin olduğunu kabul etmek gerekir. Hatta bir önceki yıl stoklarının de fiyatların oluşumunda etkisi vardır. 
Satış miktarına ilişkin olarak üretim, talep, fiyat ve stok etkilerini göz ardı etmemekle birlikte her yıl ortalama 250.000 ton iç fındık ihraç miktarının gerçekleştiği açıktır. Bunun diğer bir ifadesi yaklaşık 500.000 ton civarında kabuklu fındık üretiminin yurtiçi alıcılarına önemli bir stok maliyeti yüklemeden satıldığını göstermektedir.       
*** 
30 Mart- 2 Nisan 2014 tarihinde yaşanan don felaketine rağmen 2014-15 sezonunda 217.000 ton fındık ihraç edilmiş ve 2.800.000.000 Dolar gelir elde edilmiştir. Muhtemelen bu ihracat miktarıyla önceki yıl stoklarının eritilmesi de sağlanmıştır. Bu yılda iç fındığın ortalama kilogram satış fiyatı 12,87 Dolar olmuştur. Muhtemelen bir sonraki yıla stoksuz girilmiştir. 2015-2016 sezonunda ise 646.000 ton kabuklu üretimine karşılık 250.000 ton iç fındık ihraç edilmiş ve 2.280.000.000 Dolar gelir elde edilmiştir. İç fındığın kilogramı ortalama 9,13 Dolardan ihraç edilmiştir. 2016-2017 sezonunda kabuklu fındık üretimi yine 2014-15 sezonunda olduğu gibi 420.000 ton civarında olmuştur. Buna karşılık bu mevsimde de 236.000 ton iç fındık ihraç edilmiş ve 1.882.000.000 Dolar gelir elde edilmiştir. İç fındığın kilogram başına fiyatı 7,98 Dolar olmuştur. 2017-18 sezonunda 675.000 ton kabuklu fındık üretimine karşılık 279.000 ton iç fındık ihraç edilmiştir. Buna karşılık 1.635.000.000 Dolar gelir elde edilirken kilogram satış fiyatı 7,17 Dolara inmiştir. 2018-19 sezonu ise önceki yıllara göre en kötüsüdür. Sezonun bitmesine dört ay olduğu dikkate alınmakla birlikte Nisan ayı sonu itibariyle 211.000 ton iç fındığın ihracından toplam 1.224.000.000 Dolar gelir elde edilmiştir. Kilogram başına elde edilen gelir 5,80 Dolardır. Yıllara göre kilogram başına ihraç fiyatının ve toplam gelirin değişimine bakıldığında ihracatçının başarılı olduğunu söylemek çok zordur. (Kaynak: Ticaret Bakanlığı, 2018 Fındık Raporu)      
  *** 
Kabuklu fındığın üreticiden alındığı fiyatlara baktığımızda ise 2018-19 sezonunda Fiskobirlik'in kayıtlarına göre serbest piyasada kabuklu fındığın 13,oo -17,50 TL/Kg. olduğu belirtilmekle birlikte ikinci el alıcılarda 12,- TL. ve altında olduğu bilinmektedir. Dolayısıyla Dolar bazında fiyatın 2,- Doların altında olduğunu kabul etmek gerekir. Üretici, borçları ve özel durumları nedeniyle ürünlerini büyük oranda Ağustos, Eylül ve Ekim ayı içinde sattığını göz önüne aldığımızda ağırlıklı olarak sezon ürününü 2,- Dolar civarında elden çıkarmıştır.  Kabaca 4,- Dolar civarındaki maliyeti olan iç fındık 5,80 Dolara ihraç edilerek % 45 oranında brüt kâr elde edilmiştir. İhracatçının % 45 kâr elde ettiği bu yılda üreticinin kârı yoktur. Üretici, maliyetinin altında gelir elde ederek, zarara uğramıştır.         
*** 
Sonuç olarak, mevcut ihracat politikasıyla ve yerli ihracatçılarla Çalıştay'da sonuç bildirgesine giren 3 milyar Dolarlık ihraç hedefine ulaşmak mümkün değildir. Çözüm, İsmet İnönü'nün 1935 yılında söylediği gibi Fiskobirlik'te ve yerli ihracatçıların yabancı alıcılarla işbirliğine gitmesi yerine üreticilerimizle işbirliği içine girmesindedir. Bu birlikteliğin açıkça kamuoyuna duyurulmasından sonra yerli ihracatçılar, üreticinin elinden kabuklu fındığı 4,- Dolar civarında alması gerekli ve zorunludur. Bu alım fiyatı ile yaklaşık ihracat gelirimiz 2 milyar Dolar civarında olabileceğinin de bilinmesi gerekir. Bu meblağın üzerine çıkabilmek için fındığın işlenerek satılması, işlenme oranının artırılması gerekli ve zorunludur. İhracatçının, üzerine düşen görevi yerine getirdikten sonra üreticileri suçlama hakkı doğar. İhracatçılar tarafından 2014-15 sezonunda 2.800.000.000 Dolar gelirden 2018-19 sezonunda 1.224.000.000 Dolar gelire düşüldü-ğünün açıklaması yapılmalıdır. Çalıştay sonuçlarını etkilemek, üreticinin gelirini artırmadığı gibi ülkenin ihraç gelirini de artırmaz.    


MAKALEYE YORUM YAZIN

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


yukarı çık