• 21 Eylül 2017, Perşembe 8:57
A.Dursun YILMAZ

A. Dursun YILMAZ

Bürokrat Fındığın 1,70'lik Sevgilisi!
 Fındık piyasasında ortalık yangın yeri. Üretici perişan. TMO koyduğu kuralları ne kadar esnetirse esnetsin ürünün gerçekten alımı için yeterli değildir. Geçtik, ürünün cinsinin, firesinin, kilosunun, randımanının doğru ve dürüst hesaplanmasını. Bir alım merkezi bir günde ne kadar fındık alabilir. Alım işinde çalışan insanın bir sınırı olduğu gibi fındık konulan ambarın da bir sınırı vardır. Öyleyse, TMO'nun bir alım ekibi günde ne kadar fındık alabilir? Fındık alımı için tahsis edilen ambarların toplam kapasitesi nedir? Önceki hafta söylemiştim. TMO fındık almıyor, alırmış gibi yapıyor. Bu nedenle fındık fiyatının piyasada üretici lehine oluşmasına hiçbir katkı sağlamamaktadır. Hatta çıkarılan zorluklar nedeniyle olumsuz etki yaratmaktadır.
***
Fındık piyasasına egemen olduğu söylenen yabancı sermayeli firmanın hedefinde üretici yoktur. Ölü hedef olmaz. Biten bir şey tüketilemez. Ülkemizde üreticinin bittiğini herkesten çok AB yetkilileri biliyor. Yabancı sermayeli şirketler biliyor. İktidarıyla muhalefetiyle siyaset dünyası bilmiyor. Bürokrasi bilmiyor.
Yabancı sermayeli şirketin hedefinde küçük ve orta ölçekli aracılar var. Yerel deyimle “manav”lar var. Aracıların bazısı küçük sermayelidir. Bazısının hiçbir sermayesi yoktur. Kırıcının talimatıyla veya banka kredisi ile alım yapar. Yabancı sermayeli firma son üç beş yılda önce fiyatın yukarıda oluşmasını sağlayıp aracıların yüksek fiyatla bir miktar fındık almasına göz yumduktan sonra Eylül ayı ortalarında fiyatı düşürmektedir. Böylece kırıcı ve/veya ihracatçı olmayan aracıların elinde pahalı fındığın kalmasının, sermayesini bu fındığa bağlayanın zararına satmasının veya daha fazla alım yapamamasının ya da banka kredisi ile çalışanın iflas etmesinin veyahut sermayesinin erimesinin ortamını oluşturmaktadır. Herkesin bildiği gizli bir el üretici ve aracıyla oynamaktadır. Çok geriye gitmeyelim. Bu alım döneminde Eylül ayı içinde kaç tane aracının fındığı, kırıcı ve işleyici sıfatlı alıcıdan geri dönmüştür. Bilen var mı? TMO'nun üreticiye yaptığını egemen firma, aracılara yaparak cinsi karışık, randımanı düşük, çürük var gibi gerekçelerle iade ettiği ortamda aracıların yaşama şansı var mıdır ?
***
Tarım Bakanı, TMO'yu koruma çabası içinde iken 10,50 TL/Kg.'lık fiyata ek olarak 1,70 TL/Kg. doğrudan destek verdiğini ifade ediyor. Türkçeye çevirdiğimizde dönüm başına 100 Kg. verim olduğunu kabul ediyor. Gerek kamu, gerek iyi tarım firması, gerekse ihracatçı birliklerinin yetkilileri sürekli olarak fındıkta verim düşüklüğünden söz etmektedir. Dönüm başına 100 Kg. verim varsa neden şikâyet ederler? Bakanı doğru bilgilendirmiş olsalardı! Bakan, “3,40 TL. doğrudan destek veriyoruz” derdi! Hem daha etkili olurdu, hem de 3,40 TL.lık destek nedeniyle iyi tarım firması fiyatı 5-7 TL. düzeyine indirme fırsatını kaçırmazdı! Hem ürünü alma, alırmış gibi görün. Hem de 1,70 TL/Kg. doğrudan destek var diye söyle. Bakanı, yanıltma fırsatını bürokrasinin kaçırmadığı anlaşılıyor.
***
Fındık, her yıl yaklaşık iki milyar ABD Doları ihracat geliriyle dış ticaret açığın azalmasına katkı sağlayan önemli bir üründür. Bu yıl oluşan fiyatlar göz önüne alındığında 2017-18 döneminde fındık ihracat gelirinin yarıya düşeceğini söylemek için kâhin olmaya gerek yoktur. Daha da ötesi, süreç böyle devam ederse 10 yıl içinde üç yüz- beş yüz milyon Dolarlara düşecektir. Bunu da şimdiden söyleyerek, uyaralım.
Şimdi üreticinin yanında olmayan ihracatçı birliklerinin yöneticilerinin önümüzdeki on yıllık süreçte alım, satım ve ihracat yapma yönünden aracıların bugün düştüğü açmaza düşeceklerini şimdiden söylemiş olayım. Üreticisi ve aracısı biten ihracatçının kaçınılmaz sonu kendisinin de bitmesidir.
***
Fındık ihracat gelirinin iki milyar seviyesinde kalması isteniyorsa Bakanlık derhal, hemen, şimdi 4,5 ABD Doları baz fiyat tespit ederek, fiyatın aşağıya düşmesi durumunda aradaki farkın üreticiye tazmin edileceğini açıklamalıdır. Akabinde TMO alımdan çekilmeli ve alan bazlı desteğe son verilmelidir.
İnanın, doğrudan desteğin maliyeti ve TMO'nun alım ve işletme giderleri ile oluşacak zarar gözetildiğinde Hazineye maliyeti daha az olacaktır. Hele, Fiskobirlik'e yüz bin ton civarında alım yapabilecek faizsiz kaynak sağlandığında Hazinenin zararı daha da azalacaktır.





MAKALEYE YORUM YAZIN

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


yukarı çık